Anayasa tart\u0131\u015fmalar\u0131 bir \u00e7ok toplumda konu oluyor. Biz ise, bu yaz\u0131m\u0131zda, \u00f6\u011fretide farkl\u0131 hukuk dallar\u0131nda bulunan, iradenin bulunup bulunmamas\u0131na veya \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ba\u011fl\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kan hukuki yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n Anayasa a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirmesini ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z. \u0130lk be\u015f ba\u015fl\u0131k \u00f6\u011fretiye ili\u015fkin genel de\u011ferlendirmeler olup, alt\u0131nc\u0131 ba\u015fl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z de\u011ferlendirmedir. Bu madde \u00f6zg\u00fcn bir de\u011ferlendirme olup, g\u00fcncel olarak uygulanmas\u0131n\u0131n en az\u0131ndan ola\u011fan\u00fcst\u00fc ko\u015fullar alt\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmektedir. Ancak, hukukun ger\u00e7ek olarak anlam ifade edebilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu de\u011ferlendirme gereklidir. De\u011ferlendirme neticesinde, g\u00fcncel yorumlar\u0131 sizlere b\u0131rak\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n
\u015eimdi, ba\u015fl\u0131klar\u0131m\u0131za ge\u00e7elim.<\/p>\n\n\n\n
1-<\/strong> Medeni Hukukun hukuki olaylar\u0131nda, sakatl\u0131k hallerinde, h\u00fck\u00fcms\u00fczl\u00fck halleri; yokluk, kesin h\u00fck\u00fcms\u00fczl\u00fck, iptal edilebilirlik, noksanl\u0131k ve nisbi etkisizlik \u015feklinde s\u0131ralan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Yokluk, hukuki i\u015flemin kurucu unsurlar\u0131n\u0131n tamam olmamas\u0131 halinde, hukuki muamelenin hi\u00e7 ortaya \u00e7\u0131kmamas\u0131 \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n\n\n\n Kesin h\u00fck\u00fcms\u00fczl\u00fck, hukuku i\u015flemin kurucu unsurlar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131na ra\u011fmen, ge\u00e7erlilik \u015fartlar\u0131n\u0131n tamam olmamas\u0131 nedeniyle, hukuki i\u015flemin var olmas\u0131 ancak kesin h\u00fck\u00fcms\u00fcz olmas\u0131n\u0131 anlatmaktad\u0131r. Buna mutlak butlan da denilmektedir.<\/p>\n\n\n\n \u0130ptal edilebilirlik, hata, hile ve korkutma halinde bu durumlar\u0131n olu\u015fmas\u0131ndan itibaren veya korkutman\u0131n ortadan kalkmas\u0131ndan itibaren bir y\u0131l i\u00e7inde hukuki i\u015flemin iptal edilebilmesini ifade etmektedir.<\/p>\n\n\n\n Di\u011fer iki hal ise, bunlara g\u00f6re daha hafif \u015fekilde olup, tamamlanabilmeleri veya belli ki\u015filere kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclememeleri \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 2-<\/strong> Bor\u00e7lar Hukukunda, s\u00f6zle\u015fmeler bu hukuk dal\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131klar\u0131ndan biri. Bir s\u00f6zle\u015fmenin ge\u00e7erlilik \u015fartlar\u0131; “ehliyet”, “hukuka, ahlaka uygunluk”, “imkans\u0131z olmama” \u015feklinde \u00e7ok k\u0131sa \u015fekilde say\u0131labilir. S\u00f6zle\u015fmenin ge\u00e7ersizli\u011finin yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 ise “kesin h\u00fck\u00fcms\u00fczl\u00fck” ve “iptal”. Basit \u015fekilde ifade edersek, kesin h\u00fck\u00fcms\u00fczl\u00fck halinde s\u00f6zle\u015fmenin hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, iptal halinde ise, s\u00f6zle\u015fmenin m\u00fcracaat edilerek iptal ettirilebilece\u011fini ifade etmi\u015f oluyoruz. Bunlar\u0131n dayanaklar\u0131 ise farkl\u0131l\u0131k arz ediyor.<\/p>\n\n\n\n Korkutma, aldatma, yan\u0131lma halleri iptal sebeplerinden. Ehliyetsizlik, hukuka ve ahlaka ayk\u0131r\u0131l\u0131k, imkans\u0131zl\u0131k, ge\u00e7erlilik \u015fekline ayk\u0131r\u0131l\u0131k, muvazaa (gizleme) halleri kesin h\u00fck\u00fcms\u00fczl\u00fck sebepleri.<\/p>\n\n\n\n M\u00fcteakiben, kesin h\u00fck\u00fcms\u00fczl\u00fck \u00f6nemli unsurlar olmakla birlikte, herhangi bir s\u00fcreye tabii olmadan her zaman ileri s\u00fcr\u00fclebilir. Re’sen yani kendili\u011finden dikkate al\u0131n\u0131r, herkes taraf\u0131ndan ileri s\u00fcr\u00fclebilir. \u0130ptal sebepleri ise, taraflarca ileri s\u00fcr\u00fclebilir, ilgili olaydan veya ortadan kalkmas\u0131ndan itibaren bir y\u0131l i\u00e7inde ileri s\u00fcr\u00fclerek, bu hallerde s\u00f6zle\u015fmenin iptali sa\u011flanabilir.<\/p>\n\n\n\n Korkutma, bir tehditir, asl\u0131nda. Maddi ve manevi \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kabilir. Korkutulmak suretiyle ikna edilme de bir korkutmad\u0131r. Korkutman\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, ilgili tarafa veya yak\u0131nlar\u0131na y\u00f6nelmesi, hukuka ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131, s\u00f6zle\u015fme ile bunlar\u0131n aras\u0131nda ba\u011flant\u0131 bulunmas\u0131, korkutma i\u00e7in gerekli \u015fartlar.<\/p>\n\n\n\n Netice itibariyle, ilgili konulardan hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k s\u00f6zle\u015fmenin h\u00fck\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcne, korkutma iptal edilebilirli\u011fe yol a\u00e7ar. \u0130ptal i\u00e7in, korkutman\u0131n kalkt\u0131\u011f\u0131 tarihten itibaren bir y\u0131l i\u00e7in m\u00fcracaat edilmesi gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n 3-<\/strong> \u0130dare Hukukunda da, yokluk ve butlan mevcuttur. Yokluk, maddi yokluk ve hukuki yokluktur. \u0130dari yarg\u0131 kararlar\u0131nda kurucu unsurlar y\u00f6n\u00fcnden derhal farkedi\u015fen hallerde yokluk ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u0130rade a\u00e7\u0131klamas\u0131 yoksa, maddi yokluk mevcuttur. Hukuki yokluk, yetki y\u00f6n\u00fcnden (fonksiyon gasp\u0131: yasama yetkisinin idare taraf\u0131ndan kullan\u0131lmas\u0131, yetki gasp\u0131: bir kurul yerine ge\u00e7erek bir makam\u0131n karar almas\u0131), a\u011f\u0131r yetki tecav\u00fcz\u00fc y\u00f6n\u00fcnden (ba\u015fka bir bakanl\u0131\u011fa ait i\u015flemin yap\u0131lmas\u0131), \u015fekil y\u00f6n\u00fcnden (resmi gazetede yay\u0131nlanmama), sebep y\u00f6n\u00fcnden (r\u0131za d\u0131\u015f\u0131 i\u015flem yap\u0131lmas\u0131), konu y\u00f6n\u00fcnden (konusu imkans\u0131z olan i\u015flemler) ortaya \u00e7\u0131kabilir. Ama\u00e7 y\u00f6n\u00fcnden, hukuki yokluk olu\u015fmayaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc yayg\u0131nd\u0131r. Yokluk, hem idari yarg\u0131 taraf\u0131ndan hem de idare taraf\u0131ndan tespit edilebilir.<\/p>\n\n\n\n Butlan, idare hukukunda iptal edilebilen i\u015flemler i\u00e7in kullan\u0131lmaktad\u0131r. \u0130dari i\u015flemde, hata, hile ve korkutma istisnai olarak ortaya \u00e7\u0131karken, en fazla rastlanan hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131kt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 4-<\/strong> Anayasa Hukukunda, yokluk h\u00fckm\u00fc do\u011frudan bulunan bir unsur de\u011fildir. Ancak, Anayasa Hukuku kitaplar\u0131nda, Anayasa Mahkmesi’nin verdi\u011fi bir karara ba\u011fl\u0131 olarak, yoklu\u011fun “Meclis’in kabul iradesinin bulunmamas\u0131, Cumhurba\u015fkan\u0131’n\u0131n yay\u0131nlama iradesinin bulunmamas\u0131 ve Resmi Gazete’de yay\u0131nlanmama” halleri ile s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fu g\u00f6sterilmektedir.<\/p>\n\n\n\n Anayasa Mahkemesi’nin iptal incelemeleri ve iptal kararlar\u0131 ise s\u0131kl\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan bir hadisedir. Anayasa Mahkemeleri’nin temel g\u00f6revi kanunlar\u0131n Anayasa’ya uygunlu\u011funu denetleyerek, iptal edilip edilmeyeceklerine karar vermektir.<\/p>\n\n\n\n Burada konu edilen, yasalar\u0131n denetlenmesine ili\u015fkin hususlard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 5-<\/strong> Netice itibariyle, yukar\u0131da yer alan hukuk dallar\u0131nda, korkutma, hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k, irade yoklu\u011fu gibi konular tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Korkutman\u0131n dereceleri farkl\u0131l\u0131k arzedebilmektedir. Korkutma, iptal edilebilirlik ko\u015fullar\u0131ndan biri, hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k ve irade yoklu\u011fu da hukuki i\u015flemin yoklu\u011fu sonucuna varan sebepler olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 6-<\/strong> \u015eimdi, bizim as\u0131l incelememiz burada ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Hukukun genelinde iptal edilebilirlik ve yokluk mevcutken, bunlar\u0131n sebepleri de az \u00e7ok belirlenmi\u015fken; Anayasa a\u00e7\u0131s\u0131ndan, Anayasa’n\u0131n kabul\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan bunlar\u0131n bir h\u00fckm\u00fc var m\u0131d\u0131r, acaba?<\/p>\n\n\n\n \u015e\u00f6yle ki;<\/p>\n\n\n\n Ola\u011fan d\u00f6nemlerde Anayasa yapmak, Anayasa’y\u0131 de\u011fitirmek olarak kabul edilmektedir, \u00f6\u011fretide. Bir devlet olu\u015fumunda veya darbe gibi durumlarda ortaya \u00e7\u0131kan Anayasa’lar ise, Anayasa’y\u0131 yapmakt\u0131r. Yani, ola\u011fan\u00fcst\u00fc durumlarda Anayasa yap\u0131labilmektedir. Ola\u011fan d\u00f6nemlerde Anayasa de\u011fi\u015ftirilebilmektedir.<\/p>\n\n\n\n Ayr\u0131ca, de\u011fi\u015ftirme halinde, b\u00fct\u00fcn olarak Anayasa olu\u015fturulsa bile, yeni Anayasa’n\u0131n eski Anayasa’n\u0131n kurllar\u0131na ba\u011fl\u0131 olup olmayaca\u011f\u0131 da tart\u0131\u015fma konusudur.<\/p>\n\n\n\n Peki, ilk be\u015f maddede a\u00e7\u0131klanan haller Anayasa yap\u0131m\u0131n\u0131n neresinde? \u00d6rne\u011fin bir darbeyi takiben haz\u0131rlanan, kabul edilen Anayasa a\u00e7\u0131s\u0131ndan, bu maddelerde a\u00e7\u0131klanan yokluk veya iptal edilebilirlik yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 mevcut olabilir mi?<\/p>\n\n\n\n \u00d6\u011freti bu yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 Anayasa a\u00e7\u0131s\u0131ndan a\u00e7\u0131klam\u0131yor. Uygulamada da bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yok. Ancak, hukukun bir b\u00fct\u00fcn oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, bir darbe ile mevcut iradenin yok say\u0131lmas\u0131 ve neticesinde yeni bir Anayasa haz\u0131rlanmas\u0131 halinde, halk taraf\u0131ndan kabul edilse bile, burada ortaya konulan iradenin \u00f6zg\u00fcr bir irade olup olmad\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Dedi\u011fim gibi, \u00f6\u011fretide ve uygulamada bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoktur. Ancak, hukukun ger\u00e7ek anlamda ifade bulabilmesi i\u00e7in, bir darbeyi takip eden d\u00f6nemde haz\u0131rlanan Anayasa’n\u0131n gerek haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131n gerek kabul edilmesinin, hem haz\u0131rlayanlar\u0131n hem de kabul edenlerin \u00f6zg\u00fcr iradesini yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek, \u00e7ok g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Anayasa darbeyi yapanlar d\u0131\u015f\u0131nda, \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131, sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 ve di\u011fer kat\u0131l\u0131mc\u0131lar taraf\u0131ndan haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131nda, bunlar\u0131n haz\u0131rlama esnas\u0131nda \u00f6zg\u00fcr irade ile, hi\u00e7 bir bask\u0131 alt\u0131nda kalmadan Anayasa metnini haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131, takiben halk\u0131n da oy kullan\u0131rken \u00f6zg\u00fcr irade ile g\u00f6r\u00fc\u015flerini yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek g\u00fc\u00e7t\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc, haz\u0131rlamama veya kabul etmeme hallerinde ola\u011fan\u00fcst\u00fc halin ola\u011fan\u00fcst\u00fc halleri ile hayat\u0131n devam edece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bundan, kurtulmak isteyen haz\u0131rlay\u0131c\u0131lar ve halk, yeni bir Anayasa ile yeni bir hayata ge\u00e7me iradesini ortaya koymaktad\u0131r. Bu noktada ortaya konulan iradenin, Anayasa’y\u0131 kabul etmekten ziyade mevcut durumdan kurtulmak oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Ayr\u0131ca, bu iradenin ne derece \u00f6zg\u00fcr \u015fekilde ifade edilebildi\u011fi de bu zaman i\u00e7in esasl\u0131 bir sorundur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n G\u00fcncel hadiseler a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirme yapmay\u0131 ise sizlere b\u0131rak\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n Bizim yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z, \u00f6\u011fretide ve D\u00fcnya’n\u0131n herhangi bir noktas\u0131nda uygulamada yer almayan hususlar\u0131n, hukukun genel \u00f6\u011fretisi i\u00e7inde yer alan kurallar ile de\u011ferlendirmesini yapmakt\u0131r, bu yaz\u0131da.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Anayasa tart\u0131\u015fmalar\u0131 bir \u00e7ok toplumda konu oluyor. Biz ise, bu yaz\u0131m\u0131zda, \u00f6\u011fretide farkl\u0131 hukuk dallar\u0131nda bulunan, iradenin bulunup bulunmamas\u0131na veya \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ba\u011fl\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kan hukuki yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n Anayasa a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirmesini ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z. \u0130lk be\u015f ba\u015fl\u0131k \u00f6\u011fretiye ili\u015fkin genel de\u011ferlendirmeler olup, alt\u0131nc\u0131 ba\u015fl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z de\u011ferlendirmedir. Bu madde \u00f6zg\u00fcn bir de\u011ferlendirme olup, g\u00fcncel olarak uygulanmas\u0131n\u0131n en […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1969,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,12,16,18],"tags":[],"class_list":["post-716","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukuk-gundem","category-hukuk-name-yorum","category-kose-yazilari","category-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/716","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=716"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/716\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2048,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/716\/revisions\/2048"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1969"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=716"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=716"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=716"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}