\u0130dare hukukunun en temel ilkelerinden biri olan geriye y\u00fcr\u00fcmezlik ilkesi, idare taraf\u0131ndan tesis edilen i\u015flemlerin, y\u00fcr\u00fcrl\u00fck tarihinden \u00f6nceki hukuki durumlara etki etmemesini ifade eder. Bu ilke, hukuk devleti ve hukuki g\u00fcvenlik ilkesinin bir gere\u011fi olup, bireylerin \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik hakk\u0131n\u0131 ve idarenin keyfi m\u00fcdahalelerine kar\u015f\u0131 korumay\u0131 hedefler. Nitekim, idarenin i\u015flem tesis ederken ge\u00e7mi\u015fe m\u00fcdahale eden d\u00fczenlemeler yahut i\u015flemler yapmas\u0131, bireylerin kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar\u0131n\u0131 ve hukuki g\u00fcvenli\u011fini tehlikeye atabilir. Ancak son y\u0131llarda T\u00fcrk idare hukukunda, ba\u015fta Dan\u0131\u015ftay ve Anayasa Mahkemesi olmak \u00fczere y\u00fcksek yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n verdi\u011fi baz\u0131 kararlar ve de\u011fi\u015fen toplumsal beklentiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, geriye y\u00fcr\u00fcmezlik ilkesinin mutlak bir karakter ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 ve belirli \u015fartlarda esnetilebilece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde yakla\u015f\u0131mlar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131k kazand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlenmektedir.
\nBu makalede, \u00f6ncelikle geriye y\u00fcr\u00fcmezlik ilkesinin tarihi geli\u015fimi ve T\u00fcrk hukukundaki teorik temelleri incelendikten sonra, g\u00fcncel yarg\u0131 kararlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde bu ilkenin esnetilip esnetilmedi\u011fi ve hangi ko\u015fullar alt\u0131nda istisna edilebilece\u011fi ele al\u0131nacakt\u0131r. Bu ba\u011flamda \u00f6zellikle Anayasa Mahkemesi, Dan\u0131\u015ftay ve Yarg\u0131tay\u2019\u0131n i\u00e7tihatlar\u0131 ile \u0130dari Yarg\u0131lama Usul\u00fc Kanunu ve ilgili mevzuat h\u00fck\u00fcmleri de\u011ferlendirilecektir. Son olarak, bu e\u011filimin T\u00fcrk hukuk sistemi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ortaya koydu\u011fu riskler ve f\u0131rsatlar \u00fczerinde durulacak ve ki\u015fisel bir sonuca var\u0131lacakt\u0131r.
\nGeriye y\u00fcr\u00fcmezlik ilkesinin temel amac\u0131, idarenin tek tarafl\u0131 olarak tesis etti\u011fi d\u00fczenleyici ve bireysel i\u015flemler yoluyla idari i\u015flemin etkinlik zaman\u0131n\u0131 geriye y\u00f6nelik olarak belirlemesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek ve bu \u015fekilde idari eylem ve i\u015flemlerin \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirli\u011fini, istikrar\u0131n\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamakt\u0131r. Zira, bireyler idarenin tesis etti\u011fi i\u015flemlere g\u00fcvenerek tasarruflarda bulunmakta ve hukuki stat\u00fclerini bu i\u015flemlere g\u00f6re in\u015fa etmektedirler. Bu nedenle, geriye y\u00fcr\u00fcmezlik ilkesi hem bireylerin kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar\u0131n\u0131 hem de hukuki g\u00fcvenlik ilkelerini peki\u015ftirir.
\n\u0130dari i\u015flemlerin geriye y\u00fcr\u00fcmezli\u011fi, sadece geli\u015fig\u00fczel bir prensip olmay\u0131p, Anayasa\u2019n\u0131n hukuk devleti, belirlilik, hukuk g\u00fcvenli\u011fi gibi temel ilkelerine ve bu ilkelerden t\u00fcreyen kazan\u0131lm\u0131\u015f hak kavram\u0131na yaslanmaktad\u0131r. Anayasa Mahkemesi de \u00e7ok say\u0131da karar\u0131nda hukuk g\u00fcvenli\u011fi ilkesini, bireylerin idarenin mevcut hukuk d\u00fczeni \u00e7er\u00e7evesinde tesis etti\u011fi i\u015flemlere g\u00fcvenerek gelece\u011fe y\u00f6nelik planlama yapabilmelerinin bir g\u00fcvencesi olarak de\u011ferlendirmi\u015ftir.
\n\u015eu halde, idare hukukunda geriye y\u00fcr\u00fcmezlik ilkesinin iki y\u00f6n\u00fc bulunmaktad\u0131r: Birincisi d\u00fczenleyici i\u015flemlerin yani genel, soyut ve s\u00fcrekli d\u00fczen getiren i\u015flemlerin geriye y\u00fcr\u00fct\u00fclmemesi, ikincisi ise bireysel i\u015flemler a\u00e7\u0131s\u0131ndan kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar\u0131n korunmas\u0131d\u0131r. Ancak, bu ilkenin istisnas\u0131z bir mutlakl\u0131k arz edip etmedi\u011fi, hangi \u015fartlarda esnetilebilece\u011fi ve yarg\u0131 i\u00e7tihatlar\u0131n\u0131n bu konuda nas\u0131l bir e\u011filim sergiledi\u011fi tart\u0131\u015fma konusudur.
\nT\u00fcrk hukukunda geriye y\u00fcr\u00fcmezlik ilkesinin do\u011frudan a\u00e7\u0131k bir kanun h\u00fckm\u00fcnde yer ald\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez. Bununla birlikte, bu ilkeyi do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak g\u00fcvence alt\u0131na alan temel normatif dayanaklar bulunmaktad\u0131r. \u00d6ncelikle, Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde d\u00fczenlenen hukuk devleti ilkesi ile 10. maddeye g\u00f6re e\u015fitlik ilkesi ve 35. maddede yer alan m\u00fclkiyet hakk\u0131, 36. maddedeki adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 ve 138. maddede tan\u0131mlanan yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ilkeleri, idarenin ge\u00e7mi\u015fe y\u00f6nelik, bireylerin haklar\u0131n\u0131 zedeleyen i\u015flemler yapmas\u0131n\u0131 yasaklayan bir anlay\u0131\u015f\u0131 zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r.
\nDaha \u00f6zel d\u00fczenlemeler ise \u015fu \u015fekildedir:
\n1. Hukuki G\u00fcvenlik ve Kazan\u0131lm\u0131\u015f Haklar: Anayasa Mahkemesi, kazan\u0131lm\u0131\u015f haklara sayg\u0131 ilkesini hukuk g\u00fcvenli\u011finin bir gere\u011fi olarak kabul etmekte ve bu ilkeye ayk\u0131r\u0131 olarak yap\u0131lan yasal de\u011fi\u015fikliklerin dahi geriye y\u00fcr\u00fcmezli\u011fi gerekti\u011fini ifade etmektedir.
\n2. Dan\u0131\u015ftay \u0130\u00e7tihatlar\u0131: Dan\u0131\u015ftay, “idari i\u015flemler kural olarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdikleri tarihten itibaren sonu\u00e7 do\u011furur. Geriye y\u00fcr\u00fct\u00fclen i\u015flemler hukuki g\u00fcvenli\u011fe ve kazan\u0131lm\u0131\u015f haklara ayk\u0131r\u0131d\u0131r” prensibini yerle\u015fik i\u00e7tihat olarak benimsemi\u015ftir .
\n3. Kanunlar\u0131n Geriye Y\u00fcr\u00fcmezli\u011fi \u0130lkesi: Medeni Kanunun 1. maddesi genel hukuk ilkelerine g\u00f6nderme yaparken, T\u00fcrk Ceza Kanununun 7. maddesinde ceza hukuku bak\u0131m\u0131ndan “kanunlar\u0131n ge\u00e7mi\u015fe uygulanamayaca\u011f\u0131” vurgulanmaktad\u0131r. Ayn\u0131 mant\u0131k idare hukukuna da yans\u0131maktad\u0131r.
\n4. \u0130dari Yarg\u0131lama Usul\u00fc Kanunu: 2577 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un \u00e7e\u015fitli h\u00fck\u00fcmleri; idari yarg\u0131n\u0131n ilgililerin idari i\u015flemlerden do\u011fan ma\u011fduriyetlerinin giderilmesi ve i\u015flemlerin hukuksal \u00e7er\u00e7evede denetlenmesi esaslar\u0131n\u0131 ortaya koyar. Her ne kadar do\u011frudan geriye y\u00fcr\u00fcmezli\u011fi d\u00fczenlemese de, davalar\u0131n a\u00e7\u0131labilece\u011fi s\u00fcrelerin i\u015flem tarihinden ba\u015flamas\u0131, idari i\u015flemlerin ge\u00e7mi\u015fe etkili olmamas\u0131n\u0131n bir g\u00f6stergesidir.
\nAncak, bu normlar istisnas\u0131z mutlak bir geri\u011fi y\u00fcr\u00fcmezlik ilkesini emretmekte midir? S\u00f6z konusu normatif \u00e7er\u00e7eve, toplumsal gereklilikler veya kamu d\u00fczeni ama\u00e7lar\u0131 ile \u00e7at\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, idarenin belirli ko\u015fullarda geriye y\u00fcr\u00fcyen i\u015flemler tesis etmesinin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7makta m\u0131d\u0131r? Nitekim, son y\u0131llarda idari uygulama ve yarg\u0131 kararlar\u0131nda bu konuda bir esneme e\u011filimi g\u00f6zlenmektedir.
\nGeriye Y\u00fcr\u00fcmezlik \u0130lkesinin \u0130stisnalar\u0131 ve Esnemeye Ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 Alanlar
\n\u0130dare hukukunda geriye y\u00fcr\u00fcmezlik ilkesinin istisnalar\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca \u015fu hallerde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir:
\n1. A\u00e7\u0131k Yasal D\u00fczenleme ile Geriye Y\u00fcr\u00fcme:
\nBaz\u0131 durumlarda, kanun koyucu a\u00e7\u0131k\u00e7a ge\u00e7mi\u015fe etkili h\u00fck\u00fcmler \u00f6ng\u00f6rebilir. Kanunun amac\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi veya kamu yarar\u0131n\u0131n gere\u011fi olarak, kanunlar\u0131n ge\u00e7mi\u015fe etkili uygulanmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, idarenin de i\u015flemlerini bu y\u00f6nde tesis etmesi m\u00fcmk\u00fcn olur. Anayasa\u2019n\u0131n 10 ve 35. maddeleri ile korunan maddi haklara m\u00fcdahale te\u015fkil etmeyen, \u00f6rne\u011fin usul i\u015flemleri veya bireysel olmayan d\u00fczenlemeler bak\u0131m\u0131ndan bu uygulamalara rastlanmaktad\u0131r. Anayasa Mahkemesi\u2019nin bu konuda verdi\u011fi kararlarda (\u00f6rn.\u00a0 “kamu yarar\u0131” gerek\u00e7esine istinaden ge\u00e7mi\u015fe etkili kanunlar\u0131n ge\u00e7erli olabilece\u011fi ancak bu durumun istisnai oldu\u011fu belirtilmektedir.
\n2. \u0130ptal Edilen \u0130\u015flemler ve Geriye Y\u00fcr\u00fcyen \u0130ptal Kararlar\u0131:
\nDan\u0131\u015ftay, idari i\u015flemin dava yoluyla iptal edilmesinin, i\u015flemin tesis edildi\u011fi andan itibaren hukuken yok h\u00fckm\u00fcnde olmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu nedenle iptal kararlar\u0131n\u0131n ge\u00e7mi\u015fe etki do\u011furabilece\u011fini kabul etmektedir. Bu durum, idari i\u015flemlerin hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edilmesinin bir gere\u011fi olarak de\u011ferlendirilmektedir.
\n3. Birey Lehine Sonu\u00e7 Do\u011furan Durumlar:
\nYarg\u0131 organlar\u0131, ge\u00e7mi\u015fe y\u00fcr\u00fcmenin bireylerin hak kayb\u0131 olmamas\u0131 veya menfaatlerinin korunmas\u0131 i\u00e7in gerekli oldu\u011fu baz\u0131 istisnai durumlarda, geriye y\u00fcr\u00fcmezlik ilkesini esnetebilmektedirler. \u00d6zellikle \u00f6zl\u00fck ve maa\u015f haklar\u0131na ili\u015fkin yanl\u0131\u015f yap\u0131lan uygulamalar\u0131n d\u00fczeltilmesi a\u015famas\u0131nda, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n yerle\u015fik kararlar\u0131nda, kazan\u0131lm\u0131\u015f hak ve hukuki g\u00fcvenlik ilkelerinin birey lehine geni\u015fletildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.
\n4. Kamu Yarar\u0131 ve D\u00fczenleyici \u0130\u015flemlerin Geriye Y\u00fcr\u00fcmesi:
\nDan\u0131\u015ftay, kamu yarar\u0131n\u0131n bariz \u015fekilde gerektirdi\u011fi hallerde ve a\u00e7\u0131k yasal dayanak bulunmas\u0131 halinde belirli d\u00fczenleyici idari i\u015flemlerin geriye y\u00fcr\u00fct\u00fclmesine istisnai olarak izin verilebilece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde kararlar vermektedir. Ancak bu t\u00fcr uygulamalar olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131 alanlarda me\u015fru g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00d6rne\u011fin; sosyal g\u00fcvenlik hukuku, imar mevzuat\u0131 ile disiplin uygulamalar\u0131yla do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131 durumlarda kamu d\u00fczeninin sa\u011flanmas\u0131 ile ilgili zaruret hallerinden kaynaklanabilmektedir.
\n5. K\u00f6t\u00fc Niyet ve Hileli Tasarruflar\u0131n Geriye Y\u00f6nelik D\u00fczeltimi:
\n\u0130darenin, idari i\u015flem \u00f6ncesinde yap\u0131lan k\u00f6t\u00fc niyetli ya da hileli i\u015flemler ile hukuka ayk\u0131r\u0131 kazan\u0131mlar\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla, ge\u00e7mi\u015fe etkili d\u00fczeltici i\u015flemler tesis etmesi yarg\u0131 organlar\u0131nca m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fclmektedir. Burada ama\u00e7, idari i\u015flemlerin iyi niyetli ki\u015fileri korumas\u0131 ve haklar\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesidir.
\nYarg\u0131 \u0130\u00e7tihatlar\u0131nda Son E\u011filimler ve Tart\u0131\u015fmal\u0131 Alanlar
\nYukar\u0131da \u00f6zetlenen istisnalar\u0131n \u00f6tesinde, son y\u0131llarda \u00f6zellikle kitlesel etkiye sahip baz\u0131 idari i\u015flemlerin ve d\u00fczenleyici mevzuat de\u011fi\u015fikliklerinin, toplumsal fayda veya kamu zarar\u0131 gerek\u00e7eleriyle ge\u00e7mi\u015fe etkili uygulanmas\u0131 uygulamaya ge\u00e7irilmektedir. \u00d6zellikle ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal d\u00f6nemlerinde \u00e7\u0131kar\u0131lan KHK\u2019lar, kamu personel rejimindeki toplu de\u011fi\u015fiklikler, sosyal yard\u0131mlar\u0131n g\u00fcncellenmesinde yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikler, emeklilik ve sigorta d\u00fczenlemeleri gibi alanlarda, yeni d\u00fczenlemelerin eski d\u00f6nemlere de uygulanma e\u011filimi g\u00f6zlenmektedir.
\nBu noktada, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n baz\u0131 kararlar\u0131nda, toplumsal ihtiya\u00e7lar, idarenin etkinli\u011fi ve kamu kayna\u011f\u0131 israf\u0131n\u0131 \u00f6nleme gibi gerek\u00e7elerin \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131, geriye y\u00fcr\u00fcmezlik ilkesinin esnetildi\u011fi ve bu t\u00fcr uygulamalar\u0131n yarg\u0131 taraf\u0131ndan da me\u015fru g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc vakalar g\u00f6r\u00fclmektedir. Ancak, bu t\u00fcr kararlar \u00e7o\u011funlukla s\u0131k\u0131 bir \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ve orant\u0131l\u0131l\u0131k denetimine t\u00e2bi tutulmakta, bireylerin kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar\u0131n\u0131n veya makul beklentilerinin ciddi \u015fekilde zedelenmedi\u011fi durumlarda kabul edilmektedir.
\nAnayasa Mahkemesi de bir dizi karar\u0131nda, kamu yarar\u0131 ve kamu d\u00fczeninin zorunlu k\u0131ld\u0131\u011f\u0131, sosyal ve ekonomik ihtiya\u00e7lardan kaynaklanan yasal d\u00fczenlemelerin ge\u00e7mi\u015fe etkili bi\u00e7imde uygulanmas\u0131n\u0131 istisnai olarak me\u015fru g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ancak, Mahkeme kazan\u0131lm\u0131\u015f haklara m\u00fcdahale edilmemesini, geriye y\u00fcr\u00fcmezlik istisnas\u0131n\u0131n temel s\u0131n\u0131r\u0131 olarak ifade etmektedir.
\nYeri gelmi\u015fken, ge\u00e7mi\u015fe etkili uygulamalarda ortaya \u00e7\u0131kan en temel hukuki sorunlardan birinin, “kazan\u0131lm\u0131\u015f hak” kavram\u0131n\u0131n \u00e7izgilerinin yeterince net belirlenmemi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Baz\u0131 durumlarda yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n makul beklenti, m\u00fcktesep hak, me\u015fru menfaat gibi kavramlar\u0131 birbirinden kesin bi\u00e7imde ay\u0131rmad\u0131\u011f\u0131 ve istisnalar\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirsiz \u015fekilde geni\u015fletti\u011fi g\u00f6zlemlenmektedir. Bu durum, hukuk devletinin temel prensipleriyle \u00e7at\u0131\u015fabilecek sonu\u00e7lara yol a\u00e7abilmektedir.
\n\u0130dare hukukunda geriye y\u00fcr\u00fcmezlik ilkesi, hukuk g\u00fcvenli\u011fi, belirlilik, kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik ilkelerinin do\u011frudan yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Bireylerin, idarenin tesis etti\u011fi i\u015flemlere duydu\u011fu g\u00fcvenin korunmas\u0131 ve keyfi idari m\u00fcdahalelerin \u00f6nlenmesi bak\u0131m\u0131ndan bu ilkenin vazge\u00e7ilmez oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bununla birlikte, T\u00fcrk idare hukukunda geli\u015fen toplumsal ihtiya\u00e7lar, kamu yarar\u0131 gereklilikleri ve baz\u0131 istisnai durumlar nedeniyle, bu ilkenin mutlak bir nitelik ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 ve belirli alanlarda esnetilebildi\u011fi, son y\u0131llar\u0131n yarg\u0131 kararlar\u0131 ve idari uygulamalar\u0131yla ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.
\n\u00d6zellikle a\u00e7\u0131k yasal d\u00fczenlemelerin \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi, kamu yarar\u0131n\u0131n zaruretinin ortaya konulmas\u0131, iptal edilen i\u015flemlere ili\u015fkin hukuki durumun d\u00fczeltilmesi ve birey lehine sonu\u00e7lara ula\u015fmada geriye y\u00fcr\u00fcmezlik ilkesinin istisnalar\u0131 kabul edilmektedir. Ancak, bu istisnalar\u0131n hukuk devleti ilkesinin temel de\u011ferlerini zedelememesi ve kazan\u0131lm\u0131\u015f haklara m\u00fcdahale etmemesi gerekmektedir. Yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n, istisnalar konusunda geni\u015f yorumlar yapmaya ba\u015flamas\u0131 ve elveri\u015fli buldu\u011fu takdirde bu ilkeyi esnetmesi, hukuk g\u00fcvenli\u011fi ve idari istikrar a\u00e7\u0131s\u0131ndan tehlikeli sonu\u00e7lar do\u011furabilecektir.
\nBu ba\u011flamda, idarenin ge\u00e7mi\u015fe etkili i\u015flem tesis etmesi, ancak kanun koyucu taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ve mutlak zaruret hali mevcut oldu\u011fu durumlarda m\u00fcmk\u00fcn olmal\u0131d\u0131r. Aksi halde, hukuk g\u00fcvenli\u011fi ve belirlilik ilkeleri zedelenerek, bireylerin idareye g\u00fcveni sars\u0131lacakt\u0131r. Yarg\u0131 mercilerinin de, gerek kazan\u0131lm\u0131\u015f hak gerekse makul beklenti kavramlar\u0131n\u0131 kesin hudutlara ba\u011flayarak, istisna alanlar\u0131n\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7memesi hukuk devleti ilkesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan zorunluluktur.
\nSonu\u00e7 olarak, idare hukukunda geriye y\u00fcr\u00fcmezlik ilkesinin pratikte belirli alanlarda esnedi\u011fi, hatta baz\u0131 yeni i\u00e7tihatlar ve mevzuat d\u00fczenlemeleriyle bu durumun giderek yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmekle birlikte, bu e\u011filimin titiz bir denetimle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Hukuk g\u00fcvenli\u011fi, bireysel haklar ve idari istikrar\u0131n korunmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, istisnalar\u0131n kapsam\u0131n\u0131n dar tutulmas\u0131, keyfi ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez uygulamalar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi gerekmektedir. Bu minvalde, yasa koyucuya ve yarg\u0131 organlar\u0131na \u00f6nemli sorumluluklar d\u00fc\u015fmektedir. Gelecekte, idari i\u015flemlerin geriye y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini d\u00fczenleyen i\u00e7tihat ve normlar\u0131n daha net ve kesin \u015fekilde belirlenmesi, hukuk devleti ilkesinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015fleyi\u015fi bak\u0131m\u0131ndan elzemdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130dare hukukunun en temel ilkelerinden biri olan geriye y\u00fcr\u00fcmezlik ilkesi, idare taraf\u0131ndan tesis edilen i\u015flemlerin, y\u00fcr\u00fcrl\u00fck tarihinden \u00f6nceki hukuki durumlara etki etmemesini ifade eder. Bu ilke, hukuk devleti ve hukuki g\u00fcvenlik ilkesinin bir gere\u011fi olup, bireylerin \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik hakk\u0131n\u0131 ve idarenin keyfi m\u00fcdahalelerine kar\u015f\u0131 korumay\u0131 hedefler. Nitekim, idarenin i\u015flem tesis ederken ge\u00e7mi\u015fe m\u00fcdahale eden d\u00fczenlemeler yahut […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3202,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-3203","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-idare-hukuku"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3203","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3203"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3203\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3228,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3203\/revisions\/3228"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3202"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3203"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3203"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3203"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}