\u0130darenin hukuka ayk\u0131r\u0131 eylem ve i\u015flemlerinden do\u011fan zararlar\u0131n tazmini sorunu, idare hukukunun temel ve \u00fczerinde en \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan konular\u0131ndan biridir. \u00d6zellikle idari i\u015flemlerin yarg\u0131sal denetimi sonucunda verilen iptal kararlar\u0131n\u0131n, idarenin tazminat sorumlulu\u011fu \u00fczerindeki etkisi \u00f6nemli hukuki sorunlara yol a\u00e7maktad\u0131r. \u0130dari i\u015flemin iptali sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan zararlar\u0131n tazmin edilip edilemeyece\u011fi, her zarar t\u00fcr\u00fc bak\u0131m\u0131ndan iptal karar\u0131n\u0131n otomatik olarak tazminat hakk\u0131 verip vermeyece\u011fi, gerek \u00f6\u011fretide gerekse yarg\u0131 i\u00e7tihatlar\u0131nda \u00fczerinde durulan ve uygulamada da s\u0131kl\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan bir meseledir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, iptal edilen bir idari i\u015flemin her t\u00fcrl\u00fc zarar\u0131n tazmini sonucunu kendili\u011finden sa\u011flay\u0131p sa\u011flamayaca\u011f\u0131, T\u00fcrk hukuk mevzuat\u0131, Dan\u0131\u015ftay ve yerel mahkeme kararlar\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda detayl\u0131 \u015fekilde ele al\u0131nacakt\u0131r.
\n\u0130dari i\u015flemler, y\u00f6netimin kamu yarar\u0131 do\u011frultusunda hareket ederken hukuka uygun davranmak zorunda oldu\u011fu i\u015flemlerdir. Bununla birlikte, \u00e7e\u015fitli nedenlerle baz\u0131 idari i\u015flemler hukuka ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde tesis edilebilmekte; bu i\u015flemler ilgililerin haklar\u0131n\u0131 ihlal edebilmekte ve maddi ya da manevi zararlara yol a\u00e7abilmektedir. \u0130dari i\u015flemin iptali, i\u015flemin hukuk \u00e2leminden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ve i\u015flemden \u00f6nceki hukuki durumun geri getirilmesini hedefler. Ancak, i\u015flemin iptali her zaman bu hedeflenen etkiyi yaratmayabilir ve ma\u011fdurun u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zararlar\u0131n tazmini bak\u0131m\u0131ndan tek ba\u015f\u0131na yeterli olmayabilir. Bir ba\u015fka ifadeyle, i\u015flemin iptali ile zararlar kendili\u011finden ortadan kalkacak veya tazmin edilmi\u015f say\u0131lacak m\u0131d\u0131r? Yoksa tazminat i\u00e7in ayr\u0131ca ba\u015fka \u015fartlar aranmakta m\u0131d\u0131r?
\n\u0130dari i\u015flemlerin iptali ile tazminat talepleri aras\u0131nda s\u0131k\u0131 bir ili\u015fki bulunsa da, bu iki hukuki kurum tamamen birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fildir. Zira i\u015flemin iptali esas itibar\u0131yla, s\u00f6z konusu i\u015flemin hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 saptar ve i\u015flemi ge\u00e7mi\u015fe etkili olarak ortadan kald\u0131r\u0131r. Ancak bu durum, i\u015flemin tesisinden iptaline kadar ge\u00e7en s\u00fcrede ortaya \u00e7\u0131kan zararlar\u0131n otomatik olarak kar\u015f\u0131lanaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmemektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc idarenin tazmin sorumlulu\u011fu, bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan \u00f6zel ve kendine \u00f6zg\u00fc unsurlar bar\u0131nd\u0131r\u0131r.
\n\u0130dari i\u015flemlerin iptal edilmesinden do\u011fan tazminat talepleri bak\u0131m\u0131ndan \u00f6ncelikle T\u00fcrk mevzuat\u0131nda ilgili yasal d\u00fczenlemeler g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. Temel dayanak, Anayasa’n\u0131n 125. maddesinin son f\u0131kras\u0131d\u0131r. S\u00f6z konusu h\u00fck\u00fcmde, “\u0130darenin her t\u00fcrl\u00fc eylem ve i\u015flemlerine kar\u015f\u0131 yarg\u0131 yolu a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u0130dare, kendi eylem ve i\u015flemlerinden do\u011fan zarar\u0131 \u00f6demekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.” denilmektedir. Bu anayasal d\u00fczenleme, idarenin sorumlulu\u011fu y\u00f6n\u00fcnden genel bir ilke getirmekle birlikte, tazmin sorumlulu\u011funun ko\u015fullar\u0131n\u0131 da belirler niteliktedir. Ayr\u0131ca, 2577 say\u0131l\u0131 \u0130dari Yarg\u0131lama Usul\u00fc Kanunu’nun 28. maddesi gere\u011fince, “Dan\u0131\u015ftay, b\u00f6lge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin iptal veya d\u00fczeltme karar\u0131 \u00fczerine idarece i\u015flem tesis edilmesi veya eylemde bulunulmas\u0131 gerekti\u011fi takdirde, idare bu i\u015flemi gecikmeksizin yapmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.” Bu h\u00fck\u00fcm, iptal kararlar\u0131na uyulmas\u0131n\u0131 gerektirirken, do\u011fmu\u015f zarar\u0131n tazmininden a\u00e7\u0131k\u00e7a bahsetmez.
\nAyr\u0131ca, 2577 say\u0131l\u0131 Kanunun 12. maddesinde idari i\u015flemlerden dolay\u0131 menfaatleri ihlal edilen ki\u015filerin tam yarg\u0131 davas\u0131 a\u00e7abilece\u011fi belirtilmi\u015ftir. Tam yarg\u0131 davas\u0131, idari eylem ya da i\u015flem nedeniyle u\u011fran\u0131lan zararlar\u0131n tazmini i\u00e7in a\u00e7\u0131lan bir dava t\u00fcr\u00fcd\u00fcr ve zarar g\u00f6ren ki\u015fi bak\u0131m\u0131ndan i\u015flem iptal edilmi\u015f olsa dahi, zarar\u0131n tazminine karar verilebilmesi i\u00e7in baz\u0131 ko\u015fullar\u0131n olu\u015fmas\u0131 gerekmektedir.
\n\u0130ptal Karar\u0131 ve Tazminat \u0130li\u015fkisi
\n\u0130dari i\u015flemden do\u011fan zarar\u0131n tazmini bak\u0131m\u0131ndan \u00f6ncelikle i\u015flemin hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u015fartt\u0131r. \u0130dare mahkemeleri nezdinde a\u00e7\u0131lan iptal davas\u0131 sonucunda verilen iptal kararlar\u0131, i\u015flemin hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funun en \u00f6nemli delilidir. Ancak, zarar g\u00f6ren ki\u015finin talebi \u00fczerine idari i\u015flemin iptaline karar verilmi\u015f olmas\u0131, zarar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve tazminat gereklili\u011fini tek ba\u015f\u0131na ispatlamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc tazminat sorumlulu\u011fu, yaln\u0131zca i\u015flem nedeniyle zarar do\u011fmu\u015f olmas\u0131 ve i\u015flemin hukuka ayk\u0131r\u0131 bulunmas\u0131 ile de\u011fil, ayn\u0131 zamanda zarar ile i\u015flem aras\u0131nda uygun illiyet ba\u011f\u0131n\u0131n bulunmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, iptal edilen i\u015flem sonucu do\u011fan her zarar, otomatik olarak tazmin edilmeyecektir.
\nBu noktada Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n ve yerel mahkemelerin yerle\u015fik i\u00e7tihatlar\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n bir\u00e7ok karar\u0131nda vurguland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, bir idari i\u015flemin yarg\u0131 karar\u0131yla iptali, i\u015flemin ba\u015ftan itibaren hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ve hukuki sonu\u00e7 do\u011furmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir. Ancak, tazminat davalar\u0131nda, meydana gelen zarar ile iptal edilen i\u015flem aras\u0131ndaki nedensellik ba\u011f\u0131n\u0131n somut olarak ortaya konmas\u0131, zarar\u0131n da ger\u00e7ek ve kesin olmas\u0131 gereklidir.
\nDan\u0131\u015ftay 10. Dairesi\u2019nin 14.10.2002 tarih ve E.2000\/4498, K.2002\/3972 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda; \u201cBir idari i\u015flemin mahkeme karar\u0131yla iptal edilmi\u015f olmas\u0131, o i\u015flem nedeniyle u\u011fran\u0131lan her zarar\u0131n tazminini kendili\u011finden gerektirmez.\u201d denilerek, iptal kararlar\u0131n\u0131n tek ba\u015f\u0131na tazminata h\u00fckmedilmesi i\u00e7in yeterli olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmi\u015ftir.
\n\u0130lave olarak, zarar kavram\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesinde, zarar g\u00f6renin de i\u015flemin iptaline sebebiyet verecek bir kusurunun olup olmad\u0131\u011f\u0131; u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zararlar\u0131n ne \u00f6l\u00e7\u00fcde do\u011frudan idari i\u015flemden kaynakland\u0131\u011f\u0131; ba\u015fka hukuki nedenlerin zarara yol a\u00e7\u0131p a\u00e7mad\u0131\u011f\u0131 detayl\u0131 bi\u00e7imde incelenmelidir. Zira idarenin sorumlulu\u011fu bir \u201ckusur\u201d sorumlulu\u011fu olabilece\u011fi gibi, baz\u0131 durumlarda \u201ckusursuz (objektif) sorumluluk\u201d esas\u0131na g\u00f6re de \u015fekillenebilir. Burada \u00f6nemli olan husus, i\u015flemin iptalinin objektif \u00f6nko\u015ful olu\u015fturdu\u011fu, ancak zarar ve illiyet ba\u011f\u0131n\u0131n ayr\u0131ca incelenece\u011fidir.
\nZarar\u0131n Varl\u0131\u011f\u0131 ve \u00d6l\u00e7\u00fcs\u00fc
\nTazminat taleplerinin kabul edilebilmesi i\u00e7in idari i\u015flemin iptalinin \u00f6tesinde, ger\u00e7ek bir zarar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 gerekir. Maddi zarar; ki\u015finin malvarl\u0131\u011f\u0131nda meydana gelen eksilmedir. Manevi zarar ise, ki\u015finin duydu\u011fu elem, \u0131st\u0131rap, itibar kayb\u0131 gibi unsurlar\u0131 kapsar ve parasal olarak \u00f6l\u00e7\u00fclmesi g\u00fc\u00e7t\u00fcr.
\n\u0130ptal edilen i\u015flem nedeniyle u\u011fran\u0131lan zarar\u0131n ger\u00e7ek, g\u00fcncel ve kesin olmas\u0131 gerekir. Varsay\u0131msal, muhtemel ya da spek\u00fclatif zararlar tazmin edilmez. Ayr\u0131ca zarar kalemine dahil edilen unsurlar\u0131n, m\u00fcnhas\u0131ran iptal edilen i\u015flem nedeniyle ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi de g\u00f6sterilmelidir. \u00d6rne\u011fin, haks\u0131z yere disiplin cezas\u0131 verilerek i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131lan bir memurun i\u015fine iade edilmesiyle beraber, bu d\u00f6nemde alamad\u0131\u011f\u0131 \u00fccretlerin ve di\u011fer \u00f6zl\u00fck haklar\u0131n\u0131n tazmini istenebilir. Fakat, s\u00f6z konusu zarar\u0131n idari i\u015flem d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka nedenlerden de kaynaklan\u0131p kaynaklanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir.
\nBunun yan\u0131 s\u0131ra, zarar ile idari i\u015flem aras\u0131nda uygun illiyet ba\u011f\u0131 bulunmal\u0131d\u0131r. E\u011fer ki\u015fi, i\u015flemden kaynaklanan zarar\u0131n artmas\u0131na veya do\u011fmas\u0131na kendi kusuruyla neden olmu\u015fsa, indirim ya da tazminat\u0131n tamamen reddi g\u00fcndeme gelebilir.
\nTazminat Davas\u0131nda Kusur ve \u0130lliyet Ba\u011f\u0131
\n\u0130darenin tazmin sorumlulu\u011fu \u00e7o\u011funlukla \u201ckusur sorumlulu\u011fu\u201d esas\u0131na dayan\u0131r. Yani, idarenin hukuka ayk\u0131r\u0131 i\u015flemiyle ki\u015fiye zarar vermi\u015f olmas\u0131 ve zarar ile i\u015flem aras\u0131nda uygun sebep-sonu\u00e7 ili\u015fkisinin bulunmas\u0131 gerekir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, baz\u0131 durumlarda idarenin \u201ckusursuz sorumlulu\u011fu\u201d da (hizmet kusuru, tehlike sorumlulu\u011fu veya sosyal risk ilkesi) uygulanabilir.
\nDan\u0131\u015ftay 8. Dairesi\u2019nin 02.03.2005 tarih ve E.2004\/6033, K.2005\/2127 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda; \u201c\u0130dari i\u015flemin iptali, tazminata h\u00fckmedilmesi i\u00e7in yeterli olmay\u0131p, i\u015flemin hukuka ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131, bu nedenle ba\u015fvuran\u0131n zarar g\u00f6rm\u00fc\u015f olmas\u0131 ve zarar ile i\u015flem aras\u0131nda uygun sebep-sonu\u00e7 ili\u015fkisinin bulundu\u011funun saptanmas\u0131 gerekmektedir\u201d denilmek suretiyle, bu kriterler bir kez daha teyit edilmi\u015ftir. Bu husus, idari i\u015flemin iptaliyle birlikte otomatik olarak tazminat karar\u0131 verilemeyece\u011fini, her olayda t\u00fcm unsurlar\u0131n ayr\u0131ca ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini g\u00f6sterir.
\nTazminat\u0131n T\u00fcr\u00fc ve Kapsam\u0131
\n\u0130ptal edilen i\u015flemin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 zararlar\u0131n tazmini, idarenin eski hale getirme (restit\u00fcsyon) y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de g\u00fcndeme getirmektedir. \u0130ptal kararlar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 genellikle i\u015flemin tesisinden \u00f6nceki hukuksal duruma d\u00f6n\u00fclmesini gerektirir. Ancak bu, somut olay\u0131n \u00f6zelinde makul bir \u015fekilde fiilen m\u00fcmk\u00fcn ve adil olmal\u0131d\u0131r.
\nMaddi zararlar\u0131n tazmini, do\u011frudan idari i\u015flemden dolay\u0131 malvarl\u0131\u011f\u0131nda meydana gelen eksilmenin kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131 ifade eder. Bu, \u00f6rne\u011fin disiplin cezas\u0131 ile i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131lan memurun i\u015fine iadesiyle birlikte kaybetti\u011fi \u00fccretlerin, sosyal haklar\u0131n \u00f6denmesi bi\u00e7iminde olabilir. Manevi zararlar\u0131n ise yaln\u0131zca faiz ile de\u011fil, ayr\u0131ca y\u0131pranmaya kar\u015f\u0131l\u0131k bir miktar paran\u0131n \u00f6denmesi yoluyla tazmini s\u00f6z konusu olur.
\nBunun yan\u0131nda, zarar g\u00f6renin zarar\u0131n artmas\u0131na veya do\u011fmas\u0131na bizzat sebebiyet vermi\u015f olmas\u0131 halinde, idarenin sorumlulu\u011fu indirilebilir veya tamamen kald\u0131r\u0131labilir. Ayr\u0131ca, zarar ile idari i\u015flem aras\u0131ndaki illiyet ba\u011f\u0131n\u0131n ortadan kalkmas\u0131n\u0131 gerektirecek \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin m\u00fcdahaleleri de varsa, bu durum da tazminat\u0131n kapsam\u0131n\u0131 daraltabilir.
\n\u0130ptal Karar\u0131 ve Tazminat Davas\u0131n\u0131n Birlikte A\u00e7\u0131lmas\u0131
\nUygulamada bazen iptal davas\u0131 ile birlikte tazminat davas\u0131 da ayn\u0131 dilek\u00e7ede bir arada a\u00e7\u0131lmaktad\u0131r. 2577 say\u0131l\u0131 \u0130dari Yarg\u0131lama Usul\u00fc Kanunu\u2019nun 12. maddesine g\u00f6re, ilgililer hem iptal hem de tazmin taleplerini ayn\u0131 dava dilek\u00e7esinde ileri s\u00fcrebilirler. Fakat bu durumda mahkemeler bir\u00e7ok kez, iptal talebine dair nihai karar verilmeden tazminat taleplerini, i\u015flemden kaynaklanan zararlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve miktar\u0131n\u0131 belirlemenin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirerek ay\u0131rma e\u011filimindedir. Bunun nedeni, iptal edilmemi\u015f bir i\u015flemin tazminata esas te\u015fkil etmesi i\u00e7in gerekli ko\u015fullar\u0131n olu\u015fup olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131na ba\u015ftan karar verilememesidir. Bu nedenle, \u00f6ncelikle iptal karar\u0131 verilmekte, ard\u0131ndan tazmin talebi bak\u0131m\u0131ndan ayr\u0131ca de\u011ferlendirme yap\u0131lmaktad\u0131r.
\nBu kapsamda, Dan\u0131\u015ftay 5. Dairesi\u2019nin 16.01.2006 tarih E.2004\/5606, K.2006\/107 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda; \u201cAyn\u0131 davada hem iptal hem de tazminat isteminde bulunulmas\u0131 halinde, \u00f6ncelikle iptal istemini incelemek gerekmekte olup, i\u015flemin iptali halinde zarar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve tazmini i\u00e7in gerekli ara\u015ft\u0131rman\u0131n ayr\u0131ca yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.\u201d denilerek, uygulaman\u0131n esaslar\u0131 a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.
\nAyn\u0131 \u015fekilde Anayasa Mahkemesi de bireysel ba\u015fvuru kararlar\u0131nda, iptal edilen idari i\u015flemden kaynaklanan zararlar\u0131n mutlak olarak tazminini de\u011fil, zarar\u0131n niteli\u011fi, kapsam\u0131 ve tazmin sorumlulu\u011funun \u015fartlar\u0131n\u0131n ayr\u0131ca ortaya konmas\u0131n\u0131 istemektedir.
\n\u0130ptal Sonras\u0131 Zarar\u0131n Telafisi ve Tazmin Sorumlulu\u011funun Do\u011fmas\u0131
\nUygulamada, iptal edilen i\u015flemin varl\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 zararlar\u0131n idare taraf\u0131ndan do\u011frudan giderilebilmesini sa\u011flar. \u00d6rne\u011fin, s\u0131navda haks\u0131z yere ba\u015far\u0131s\u0131z say\u0131lan bir aday\u0131n idari i\u015flemin iptali \u00fczerine tekrar de\u011ferlendirilmesi ve s\u0131nav\u0131 kazanm\u0131\u015f say\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Benzer \u015fekilde, haks\u0131z disiplin cezas\u0131 alan memurun eski g\u00f6revine iadesi sa\u011flanabilir.
\nBununla birlikte, bu gibi hallerde i\u015flem iptaliyle zarar\u0131n tamam\u0131 ortadan kalkm\u0131\u015f olabilir. Ancak, i\u015flemin iptaline ra\u011fmen idarenin zarar g\u00f6renin u\u011frad\u0131\u011f\u0131 maddi kayb\u0131 (\u00f6rne\u011fin \u00fccret kayb\u0131) telafi etmemesi veya zarar g\u00f6renin baz\u0131 haklar\u0131ndan i\u015flem dolay\u0131s\u0131yla kesin olarak mahrum kalm\u0131\u015f olmas\u0131 halinde ise, tamamen veya k\u0131smen tazmin y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc g\u00fcndeme gelir. \u00d6zellikle s\u00fcreli ve geri al\u0131namayacak zararlar ile telafisi imk\u00e2ns\u0131z hak kay\u0131plar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan iptal karar\u0131 tazminat sorumlulu\u011funu ortadan kald\u0131rmaz. Nitekim, Dan\u0131\u015ftay \u0130dari Dava Daireleri Kurulu\u2019nun 15.02.2012 tarih, E.2011\/2359, K.2012\/497 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda; \u201cidari i\u015flemin iptal edilmesi ile birlikte, i\u015flemin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm zararlar\u0131n kendili\u011finden ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez, zarar\u0131n niteli\u011fine g\u00f6re idarenin ayr\u0131ca tazmin sorumlulu\u011fu do\u011fabilir\u201d sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\nAyr\u0131ca, iptal edilen i\u015flemin kamuoyu nezdinde ki\u015fiyi k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc, itibars\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 etkileri olmu\u015f ve bu durum manevi zarara yol a\u00e7m\u0131\u015fsa, salt iptal karar\u0131yla giderimi m\u00fcmk\u00fcn olmayan bu zararlar bak\u0131m\u0131ndan da tazmin y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc vard\u0131r.
\nSonu\u00e7
\nYukar\u0131da yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalar, T\u00fcrk hukukunda iptal edilen bir idari i\u015flemin her zarar\u0131n tazminini kendili\u011finden sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 net bi\u00e7imde ortaya koymaktad\u0131r. Her ne kadar iptal karar\u0131, i\u015flemin hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve yap\u0131lan i\u015flemin hukuk d\u00fcnyas\u0131nda sonu\u00e7 do\u011furamayaca\u011f\u0131n\u0131n en \u00f6nemli g\u00f6stergesi olsa da, tazminat sorumlulu\u011fu ayr\u0131 ve tamamlay\u0131c\u0131 bir hukuki mekanizma olarak i\u015flemektedir. Zira, u\u011fran\u0131lan zarar\u0131n ger\u00e7ek, g\u00fcncel ve kesin olmas\u0131, zarar ile i\u015flem aras\u0131nda uygun illiyet ba\u011f\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 ve zarar\u0131n ba\u015fka bir nedenden kaynaklanmamas\u0131 gerekmektedir. Ayr\u0131ca, zarar\u0131n giderilebilmesi i\u00e7in idarenin kusurlu olup olmamas\u0131 ve mevcut durumda zarar\u0131n tamamen ortadan kalk\u0131p kalkmad\u0131\u011f\u0131 da dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r.
\nAnayasa\u2019dan ve mevzuattan kaynaklanan idarenin tazmin sorumlulu\u011fu, bir i\u015flemin iptal edilmesiyle birlikte i\u015flemin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc zarar\u0131n otomatikman tazmin edilmesini zorunlu k\u0131lmaz. Her somut olayda, tazminata konu zararlar\u0131n ve bunlarla iptal edilen i\u015flem aras\u0131ndaki ili\u015fki ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak ortaya konmal\u0131, tazmin ko\u015fullar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekten mevcut olup olmad\u0131\u011f\u0131 mahkemeler taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilmeli ve ancak bu de\u011ferlendirme sonucunda tazmin h\u00fckm\u00fcne var\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\nSonu\u00e7 olarak, iptal edilen bir idari i\u015flem her zarar\u0131n tazminini kendili\u011finden sa\u011flamaz. \u015eayet iptal karar\u0131na ra\u011fmen ortadan kalkmayan ya da telafisi m\u00fcmk\u00fcn olmayan zararlar mevcut ise, zarar\u0131n niteli\u011fi, kapsam\u0131 ve i\u015flemle illiyet ba\u011f\u0131 somut olay \u00f6zelinde ispat edildi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e tazminat sorumlulu\u011fu do\u011facakt\u0131r. Bu nedenle, idari i\u015flemin iptaline karar verilmi\u015f olmas\u0131, do\u011frudan tazmin karar\u0131 al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in yeterli olmayacak; zarar, illiyet ba\u011f\u0131 ve di\u011fer unsurlar hukuka uygunluk i\u00e7inde ayr\u0131ca de\u011ferlendirilerek tazminata h\u00fckmedilecektir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130darenin hukuka ayk\u0131r\u0131 eylem ve i\u015flemlerinden do\u011fan zararlar\u0131n tazmini sorunu, idare hukukunun temel ve \u00fczerinde en \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan konular\u0131ndan biridir. \u00d6zellikle idari i\u015flemlerin yarg\u0131sal denetimi sonucunda verilen iptal kararlar\u0131n\u0131n, idarenin tazminat sorumlulu\u011fu \u00fczerindeki etkisi \u00f6nemli hukuki sorunlara yol a\u00e7maktad\u0131r. \u0130dari i\u015flemin iptali sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan zararlar\u0131n tazmin edilip edilemeyece\u011fi, her zarar t\u00fcr\u00fc bak\u0131m\u0131ndan iptal karar\u0131n\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3168,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-3169","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-idare-hukuku"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3169","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3169"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3169\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3191,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3169\/revisions\/3191"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3168"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3169"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3169"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3169"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}