Modern hukuk sistemlerinde idarenin i\u015flevini yerine getirme s\u00fcreciyle bireyin haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 aras\u0131ndaki denge, adaletin sa\u011flanmas\u0131nda temel bir rol oynamaktad\u0131r. \u00d6zellikle idarenin ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi i\u015flemlerden kaynaklanan ma\u011fduriyetlerin \u00f6nlenmesi ve ortaya \u00e7\u0131kan zararlar\u0131n giderilmesi amac\u0131yla kurulan idari yarg\u0131, bireyin devlete kar\u015f\u0131 korunmas\u0131n\u0131n en etkili yoludur. Bu noktada idari yarg\u0131laman\u0131n makul s\u00fcrede sonu\u00e7lanmas\u0131, adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n vazge\u00e7ilmez bir unsuru olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kmakta; s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisindeki gecikmeler, bireysel hak ve menfaatlerin korunmas\u0131n\u0131 zay\u0131flatmakta, kamu hizmetine olan g\u00fcveni sarsmaktad\u0131r.
\n2000\u2019li y\u0131llardan itibaren T\u00fcrkiye\u2019de adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131nda \u201cmakul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131\u201d \u00f6nemli yarg\u0131sal geli\u015fmelere konu olmu\u015ftur. Anayasa\u2019n\u0131n 36.maddesi ve Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi (A\u0130HS) madde 6\u2019da a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan bu hak, yaln\u0131zca adli yarg\u0131 bak\u0131m\u0131ndan de\u011fil; idari yarg\u0131 s\u00fcre\u00e7lerinde de temel bir ilke h\u00e2line gelmi\u015ftir. Bu \u00e7er\u00e7evede, idari yarg\u0131 s\u00fcre\u00e7lerinde makul s\u00fcrenin a\u015f\u0131lmas\u0131 veya yarg\u0131laman\u0131n uzamas\u0131 sonucu u\u011fran\u0131lan zararlar\u0131n tazmini hususu, son y\u0131llarda tart\u0131\u015fma konusu olmu\u015f; Anayasa Mahkemesi ve Dan\u0131\u015ftay kararlar\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yeni bir tazminat alan\u0131 olarak g\u00fcndeme gelmi\u015ftir.
\nBu makalede, idare hukukunda makul s\u00fcrenin ihlali nedeniyle tazminat talebinin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131, bu \u00e7er\u00e7evede uygulamada ya\u015fanan geli\u015fmeler ve mevcut hukuki altyap\u0131 detayl\u0131 \u015fekilde incelenecek; son olarak, bu kapsamdaki taleplerin T\u00fcrk idare hukuku ve yarg\u0131 sistemi bak\u0131m\u0131ndan mevcut stat\u00fcs\u00fc ve olas\u0131 geli\u015fmelere de\u011finilecektir.
\n\u0130dari yarg\u0131 s\u00fcre\u00e7lerinde makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n korunmas\u0131, idarenin sorumlulu\u011fu ve devletin hukuki g\u00fcvenilirli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Makul s\u00fcrenin a\u015f\u0131lmas\u0131 halinde ki\u015filerin idari yarg\u0131dan sa\u011flamak istedikleri koruman\u0131n gecikmesi, telafisi g\u00fc\u00e7 zararlara yol a\u00e7\u0131labilmektedir. Nitekim gerek Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM), gerekse Anayasa Mahkemesi; mahkeme s\u00fcrecinin makul bir s\u00fcre i\u00e7inde tamamlanmas\u0131n\u0131 adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6rmekte; s\u00fcrecin uzamas\u0131 halinde ise devletin tazmin sorumlulu\u011funu g\u00fcndeme getirmektedir.
\nBu ba\u011flamda, idare hukukunda makul s\u00fcrenin ihlali nedeniyle tazminat talebinin kabul edilmesi yeni bir yakla\u015f\u0131m gibi g\u00f6r\u00fcnse de, s\u00f6z konusu hakk\u0131n anayasal ve uluslararas\u0131 g\u00fcvenceleri dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda olduk\u00e7a yerinde bir geli\u015fmedir. Ancak bu yeni tazminat alan\u0131n\u0131n ana hatlar\u0131n\u0131n ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n net \u015fekilde ortaya konmas\u0131, teredd\u00fctlerin bertaraf\u0131 ve uygulamada yeknesakl\u0131\u011f\u0131n sa\u011flanmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece \u00f6nemlidir.
\nT\u00fcrkiye\u2019de adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 ve makul s\u00fcrede yarg\u0131lama ilkesinin i\u00e7 hukuka d\u00e2hil olmas\u0131 s\u00fcrecinde, A\u0130HS\u2019nin ve A\u0130HM kararlar\u0131n\u0131n etkisi tart\u0131\u015fmas\u0131zd\u0131r. \u00d6zellikle A\u0130HM; i\u015f y\u00fck\u00fc, mahkemenin i\u015fleyi\u015fi, taraflar\u0131n tutumu gibi kriterler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda her olay\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc niteliklerine g\u00f6re \u201cmakul s\u00fcre\u201dnin a\u015f\u0131lmas\u0131 hususunu de\u011ferlendirmi\u015ftir. A\u0130HS\u2019ne taraf olman\u0131n gere\u011fi olarak T\u00fcrkiye, yarg\u0131 s\u00fcre\u00e7lerinde s\u00fcrenin makul \u00f6l\u00e7\u00fcde olmas\u0131 konusunda mevzuat\u0131n\u0131 ve yarg\u0131lama pratiklerini g\u00f6zden ge\u00e7irmi\u015f; 2010 y\u0131l\u0131 anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fiyle birlikte Anayasa\u2019ya eklenen \u201cbireysel ba\u015fvuru\u201d yolu ile de bu hakk\u0131n i\u00e7 hukukta daha etkin \u015fekilde korunmas\u0131 ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r.
\nAnayasa Mahkemesi, 2012 y\u0131l\u0131ndan itibaren bireysel ba\u015fvuru usul\u00fcnde makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131 ihlallerini incelemekte; ihlal olmas\u0131 halinde ba\u015fvurucuya manevi tazminat \u00f6denmesi y\u00f6n\u00fcnde kararlar vermektedir. Ancak burada dikkat \u00e7ekilmesi gereken husus, Anayasa Mahkemesi\u2019nin bireysel ba\u015fvuru yolunu \u201cikincil\u201d bir yol olarak g\u00f6rmekte olu\u015fu; dolay\u0131s\u0131yla, \u00f6ncelikle etkili bir i\u00e7 hukuk yolu bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zetmesidir. Bu \u00e7er\u00e7evede, adli ve idari yarg\u0131 mercilerinin kendi yarg\u0131 s\u00fcre\u00e7lerinde makul s\u00fcrenin a\u015f\u0131lmas\u0131 nedeniyle tazminat taleplerini de\u011ferlendirmeye ba\u015flamalar\u0131 gereklili\u011fi do\u011fmu\u015ftur.
\n\u0130dare hukukunda ise idari yarg\u0131n\u0131n gecikmesi dolay\u0131s\u0131yla tazminat talebinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 hususu, klasik idari sorumluluk kurallar\u0131n\u0131n \u00f6tesinde, do\u011frudan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlaliyle ba\u011flant\u0131l\u0131 yeni bir tazminat alan\u0131 h\u00e2lini almaktad\u0131r. Di\u011fer bir ifadeyle, kamu hizmetinin veya idari faaliyetin ge\u00e7 ve\/veya usul\u00fcne uygun yerine getirilememesi durumunda g\u00fcndeme gelen hizmet kusuru d\u0131\u015f\u0131nda, adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n bir unsuru olarak makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlali dolay\u0131s\u0131yla devletin tazmin y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn do\u011fdu\u011fu kabul edilmektedir.
\nDan\u0131\u015ftay ve ilk derece idare mahkemelerinin, makul s\u00fcrede sonu\u00e7lanmayan yarg\u0131lamalar sonucu a\u00e7\u0131lan tazminat davalar\u0131na ili\u015fkin uygulamas\u0131 son y\u0131llarda ivme kazanm\u0131\u015f; bu konuda verilen kararlar yol g\u00f6sterici olmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim Dan\u0131\u015ftay 13. Dairesi\u2019nin yak\u0131n tarihli karar\u0131nda, idari yarg\u0131laman\u0131n makul s\u00fcrede tamamlanmamas\u0131 sonucu ba\u015fvurucunun adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi, bu nedenle tazminat \u00f6denmesi gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcnde tespitler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\nBununla birlikte, idare mahkemeleri aras\u0131nda uygulama birli\u011fi tam olarak sa\u011flanm\u0131\u015f de\u011fildir. Zira baz\u0131 mahkemeler, makul s\u00fcrede yarg\u0131lama hakk\u0131n\u0131n ihlaline \u00e7\u00f6z\u00fcm yolunun bireysel ba\u015fvuru yolu ile Anayasa Mahkemesi\u2019ne m\u00fcracaat oldu\u011fu, idare mahkemelerinin bu konuda yetkili olmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle tazminat taleplerini reddetme e\u011filimindedir. Di\u011fer yandan, baz\u0131 mahkemeler tazminata h\u00fckmederek bu alanda yeni bir tazminat prati\u011finin yerle\u015fmesine katk\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r.
\nBurada \u00fczerinde durulmas\u0131 gereken bir di\u011fer \u00f6nemli husus ise idarenin sorumlulu\u011funun kapsam\u0131d\u0131r. Geciken yarg\u0131lama nedeniyle devletin tazminatla sorumlulu\u011fu, hizmet kusuruna m\u0131 yoksa dolayl\u0131 bir sorumluluk t\u00fcr\u00fcne mi dayanacakt\u0131r? Mevcut Dan\u0131\u015ftay ve Anayasa Mahkemesi kararlar\u0131 daha \u00e7ok devletin kusursuz sorumlulu\u011fu ilkesini esas almakta, kamu hizmetinin i\u015fleyi\u015finden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin etkin \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayamayan devletin tazminat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc do\u011frudan kabul etmektedir.
\nT\u00fcrk hukukunda idarenin makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlali nedeniyle tazminat sorumlulu\u011fu \u00e7e\u015fitli mevzuat h\u00fck\u00fcmleriyle temellendirilebilir. Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinde yer verilen \u201cherkesin me\u015fru vas\u0131ta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg\u0131 mercileri \u00f6n\u00fcnde davac\u0131 veya daval\u0131 olarak iddia ve savunma hakk\u0131na sahip oldu\u011fu\u201d ve \u201cadil yarg\u0131lanma hakk\u0131\u201dn\u0131n \u00f6zel olarak vurguland\u0131\u011f\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131 anayasal bir temel bulmaktad\u0131r.
\nBuna ek olarak Anayasa\u2019n\u0131n 40. maddesinde, \u201cKi\u015finin, resmi g\u00f6revliler taraf\u0131ndan vaki olarak bir i\u015flemi nedeniyle u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zararlar, devlet\u00e7e tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili ki\u015fiye r\u00fccu hakk\u0131 sakl\u0131d\u0131r.\u201d d\u00fczenlemesi yer almaktad\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm, devletin bireyin u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zararlar\u0131 tazmin y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc genel ve anayasal bir ilke olarak \u00f6ng\u00f6rmektedir.
\n\u0130dari yarg\u0131lama s\u00fcrecinde y\u00fckselen tazminat taleplerinin dayand\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir di\u011fer \u00f6nemli mevzuat d\u00fczenlemesi ise 2577 say\u0131l\u0131 \u0130dari Yarg\u0131lama Usul\u00fc Kanunu (\u0130YUK) ile 6098 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu\u2019dur. \u0130YUK\u2019un 2. maddesi idari i\u015flemlerden do\u011fan tam yarg\u0131 davalar\u0131n\u0131 kapsamakta; idarenin i\u015flem, eylem veya ihmali sonucunda zarara u\u011frayanlar\u0131n zararlar\u0131n\u0131n tazmini talep edebilece\u011fini d\u00fczenlemi\u015ftir. Bu \u00e7er\u00e7evede, idari yarg\u0131laman\u0131n uzamas\u0131n\u0131n \u201cidari hizmetin gere\u011fi gibi ve zaman\u0131nda yerine getirilmemesi\u201d olarak de\u011ferlendirilip de\u011ferlendirilemeyece\u011fi tart\u0131\u015fma konusu olmakla birlikte; g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki yarg\u0131sal yakla\u015f\u0131m, idari yarg\u0131laman\u0131n makul s\u00fcrede tamamlanmamas\u0131n\u0131 da \u201cidari i\u015flemin\/hizmetin ge\u00e7 ve\/veya kusurlu yap\u0131lmas\u0131\u201d kapsam\u0131nda de\u011ferlendirme e\u011filimindedir.
\n\u0130lgili mevzuat kapsam\u0131nda T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu m. 49 ve devam\u0131 maddeleri de hukuka ayk\u0131r\u0131 fiil nedeniyle tazminat sorumlulu\u011funu d\u00fczenlemektedir. Yukar\u0131da an\u0131lan hizmet kusuruna ili\u015fkin devletin objektif sorumlulu\u011fu ile birlikte, ki\u015finin u\u011frad\u0131\u011f\u0131 maddi ve manevi zararlar\u0131n tazmini de bu h\u00fck\u00fcmlerden hareketle g\u00fcndeme getirilmi\u015ftir.
\nAvrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi bak\u0131m\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, S\u00f6zle\u015fme\u2019nin 6\/1 maddesi, her ki\u015finin davas\u0131n\u0131n makul s\u00fcre i\u00e7inde, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z bir mahkeme taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclmesini g\u00fcvence alt\u0131na almaktad\u0131r. A\u0130HM, makul s\u00fcrenin a\u015f\u0131lmas\u0131 nedeniyle a\u00e7\u0131lan davalarda genellikle manevi tazminata h\u00fckmetmekte; S\u00f6zle\u015fmeye taraf \u00fclkelerden i\u00e7 hukuklar\u0131nda da benzeri etkili ba\u015fvuru yollar\u0131 sa\u011flamalar\u0131n\u0131 talep etmektedir.
\nBir di\u011fer kanuni dayanak ise 6384 say\u0131l\u0131 Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi Kapsam\u0131nda Yap\u0131lan Baz\u0131 Ba\u015fvurular\u0131n Giderilmesine Dair Kanun\u2019dur. Bu Kanun\u2019la, ge\u00e7mi\u015fte A\u0130HM nezdinde makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddia edilen ba\u015fvurular i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen bir ba\u015fvuru kurulu kurulmu\u015f; bu yolla makul s\u00fcre ihlali nedeniyle ba\u015fvuruculara tazminat \u00f6denmesi mekanizmas\u0131 olu\u015fturulmu\u015ftur. Ancak bu mekanizma yaln\u0131zca ge\u00e7mi\u015fe d\u00f6n\u00fck, ba\u015fvuru kurulu kapsam\u0131nda belirlenen dava ve ba\u015fvurularla s\u0131n\u0131rl\u0131 olup, genel mahkemeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan makul s\u00fcre ihlali nedeniyle tazminat taleplerinin \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131k b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\nT\u00fcrkiye\u2019de gerek Anayasa Mahkemesi gerekse Dan\u0131\u015ftay taraf\u0131ndan verilen kararlar, makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n etkin korunmas\u0131na ili\u015fkin \u00f6nemli yakla\u015f\u0131mlar ortaya koymu\u015ftur.
\nAnayasa Mahkemesi, bireysel ba\u015fvuru kapsam\u0131nda bir\u00e7ok karar\u0131nda, idari yarg\u0131 s\u00fcre\u00e7lerinin makul s\u00fcrede tamamlanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etti\u011fi durumlarda ba\u015fvurucu lehine manevi tazminata h\u00fckmetmi\u015ftir. Mahkeme kararlar\u0131nda, davan\u0131n karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131, mahkemelerde bekleme s\u00fcreleri, dosyan\u0131n ta\u015f\u0131nmas\u0131, taraflar\u0131n tutumlar\u0131 gibi unsurlar dikkate al\u0131nmakta; s\u00fcrecin uzamas\u0131n\u0131n ba\u015fvurucuda yaratt\u0131\u011f\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131 ve huzursuzlu\u011fun manevi olarak giderilmesi esas\u0131 benimsenmektedir. Bununla birlikte, Mahkeme her ihlal tespitinde maddi tazminat \u00f6denmesini zorunlu g\u00f6rmemekte; manevi zarar\u0131n tazmin edilmesini yeterli bulmaktad\u0131r.
\nDan\u0131\u015ftay ise, idare mahkemesinin makul olmayan bir s\u00fcrede sonu\u00e7lanmas\u0131 sonucunda zarara u\u011frayan ki\u015finin tazminat hakk\u0131n\u0131n bulundu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde i\u00e7tihat geli\u015ftirmektedir. Dan\u0131\u015ftay 13. Dairesi\u2019nin kararlar\u0131nda, idari yarg\u0131lama s\u00fcrecinin makul s\u00fcrede tamamlanmamas\u0131n\u0131n bir hizmet kusuru oldu\u011fu, bu durumda zarara u\u011frayanlar\u0131n idare aleyhine tam yarg\u0131 davas\u0131 a\u00e7abilece\u011fi de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Kararlarda etkin i\u00e7 hukuk yolu olarak mahkemelerde tazminat davas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu vurgulanmakla birlikte, baz\u0131 kararlarda idari mahkemelerin bu konuda yetkili olmad\u0131\u011f\u0131 da ifade edilmekte, i\u00e7tihat birlikteli\u011fi tam anlam\u0131yla sa\u011flanamamaktad\u0131r.
\nT\u00fcm bu geli\u015fmeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, T\u00fcrk hukukunda makul s\u00fcrede yarg\u0131laman\u0131n sa\u011flanmas\u0131n\u0131n adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n gere\u011fi oldu\u011fu; bu hakk\u0131n ihlali durumunda, do\u011frudan idare aleyhine tazminat davas\u0131 a\u00e7\u0131larak zararlar\u0131n giderilebilece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki e\u011filim giderek g\u00fc\u00e7lenmektedir.
\n\u0130dare hukukunda \u201cmakul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131\u201d kavram\u0131, hem ulusal hem de uluslararas\u0131 d\u00fczenlemeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda giderek daha fazla \u00f6nem kazanm\u0131\u015f; idari yarg\u0131 s\u00fcrecinin uzamas\u0131ndan do\u011fan zararlar\u0131n tazmini yeni bir tazminat alan\u0131 olarak yerle\u015fme e\u011filimine girmi\u015ftir. \u00d6zellikle Anayasa Mahkemesi\u2019nin bireysel ba\u015fvurular yoluyla verdi\u011fi kararlar ile Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n i\u00e7tihatlar\u0131, idarenin bu t\u00fcr ihlaller kar\u015f\u0131s\u0131nda tazmin sorumlulu\u011fu bulundu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde uygulamay\u0131 y\u00f6nlendirmi\u015ftir. Ne var ki alt derece mahkemelerinde i\u00e7tihat birli\u011fi tam anlam\u0131yla sa\u011flanm\u0131\u015f de\u011fildir; bu durum, uygulamada farkl\u0131la\u015fmalara ve belirsizliklere yol a\u00e7maktad\u0131r.
\nMevzuat ve yarg\u0131 kararlar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, idarenin makul s\u00fcrine uyma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, yaln\u0131zca kamu hizmetinin ifas\u0131 ba\u011flam\u0131nda de\u011fil; adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n etkin korunmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda da ele al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir. Bu noktada, hizmet kusuru veya devletin kusursuz sorumlulu\u011fu prensipleri \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, bireylerin idari yarg\u0131da makul s\u00fcrenin a\u015f\u0131lmas\u0131 sebebiyle u\u011frad\u0131klar\u0131 zararlar\u0131n giderilmesi, hukuk devleti ilkesinin de bir gere\u011fidir.
\nBu yeni tazminat alan\u0131n\u0131n tam anlam\u0131yla yerle\u015fmesi ve uygulamada yeknesakl\u0131\u011f\u0131n sa\u011flanabilmesi i\u00e7in, gerek yasal d\u00fczenlemelerde, gerekse yarg\u0131 i\u00e7tihatlar\u0131nda daha a\u00e7\u0131k ve net kriterler geli\u015ftirilmesine ihtiya\u00e7 bulunmaktad\u0131r. \u00d6zellikle idari yarg\u0131 mercilerinde makul s\u00fcre ihlali nedeniyle a\u00e7\u0131lan tazminat davalar\u0131n\u0131n kabul\u00fcnde bir i\u00e7tihat birli\u011fi olu\u015fturulmas\u0131, hukuki \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik ve bireylerin devlete kar\u015f\u0131 g\u00fcvenleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemli bir ad\u0131m olacakt\u0131r.
\nSonu\u00e7 olarak; idare hukukunda makul s\u00fcre ihlali, art\u0131k klasik tazminat alanlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerle do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131, yeni ve geli\u015fmekte olan bir tazminat alan\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu alan\u0131n geli\u015fimi, hem bireysel haklar\u0131n korunmas\u0131, hem de idarenin hukuki g\u00fcvenilirli\u011fi ve topluma hesap verebilirli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan hukuk devleti ilkesinin g\u00fc\u00e7lenmesine \u00f6nemli katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Modern hukuk sistemlerinde idarenin i\u015flevini yerine getirme s\u00fcreciyle bireyin haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 aras\u0131ndaki denge, adaletin sa\u011flanmas\u0131nda temel bir rol oynamaktad\u0131r. \u00d6zellikle idarenin ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi i\u015flemlerden kaynaklanan ma\u011fduriyetlerin \u00f6nlenmesi ve ortaya \u00e7\u0131kan zararlar\u0131n giderilmesi amac\u0131yla kurulan idari yarg\u0131, bireyin devlete kar\u015f\u0131 korunmas\u0131n\u0131n en etkili yoludur. Bu noktada idari yarg\u0131laman\u0131n makul s\u00fcrede sonu\u00e7lanmas\u0131, adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n vazge\u00e7ilmez bir unsuru […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3164,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-3165","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-idare-hukuku"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3165","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3165"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3165\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3180,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3165\/revisions\/3180"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3164"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3165"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3165"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3165"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}