Bilgi ve ileti\u015fim teknolojilerinde ya\u015fanan ba\u015f d\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fc geli\u015fmeler, toplumsal ili\u015fkilerin, ticari muamelelerin ve bireysel ileti\u015fim usullerinin niteli\u011fini k\u00f6kl\u00fc bir bi\u00e7imde de\u011fi\u015fime u\u011fratm\u0131\u015ft\u0131r. Maddi varl\u0131\u011f\u0131 bulunan geleneksel yaz\u0131l\u0131 belgelerin yerini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde veri tabanlar\u0131nda, bulut sunucularda, elektronik posta kutular\u0131nda, ak\u0131ll\u0131 telefon uygulamalar\u0131nda ve sosyal medya platformlar\u0131nda saklanan dijital veriler alm\u0131\u015ft\u0131r. Toplumsal ya\u015fam\u0131n dijitalle\u015fmesi, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak hukuki uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n niteli\u011fini de etkilemi\u015f; yarg\u0131lama makamlar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne getirilen uyu\u015fmazl\u0131klarda dijital verilerin ispat vas\u0131tas\u0131 olarak kullan\u0131m\u0131 hayati bir gereklilik haline gelmi\u015ftir. T\u00fcrk ispat hukukunda dijital delil kavram\u0131, geleneksel delil teorisinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 zorlayan, adli bili\u015fim uzmanl\u0131\u011f\u0131 ile hukuk disiplininin kesi\u015fim noktas\u0131nda duran karma\u015f\u0131k bir hukuki m\u00fcessesedir. Bilgisayar sistemleri, ak\u0131ll\u0131 cihazlar, a\u011f g\u00fcnl\u00fckleri (log kay\u0131tlar\u0131), e-postalar, anl\u0131k mesajla\u015fma yaz\u0131l\u0131mlar\u0131, veri taban\u0131 kay\u0131tlar\u0131 ve kamera g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri gibi say\u0131sal formatta sunulan verilerin yarg\u0131lamadaki de\u011feri, bu verilerin g\u00fcvenilirli\u011fi, b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, de\u011fi\u015ftirilemezli\u011fi ve hukuka uygun usullerle elde edilmi\u015f olmas\u0131 esaslar\u0131na dayan\u0131r. Dijital delillerin ispat g\u00fcc\u00fcn\u00fc do\u011fru de\u011ferlendirebilmek i\u00e7in hem \u00f6zel hukuk (hukuk muhakemeleri) hem de ceza hukuku usul\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki mevzuat\u0131n, y\u00fcksek mahkeme i\u00e7tihatlar\u0131n\u0131n ve doktrindeki g\u00f6r\u00fc\u015flerin b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir yakla\u015f\u0131mla ele al\u0131nmas\u0131 zaruridir.
\n\u00d6zel hukuk yarg\u0131lamas\u0131nda ispat vas\u0131talar\u0131n\u0131n d\u00fczenlendi\u011fi 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu, dijitalle\u015fen d\u00fcnya ger\u00e7eklerine uyum sa\u011flama noktas\u0131nda \u00f6nemli bir zihniyet d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcne imza atm\u0131\u015ft\u0131r. Kanun\u2019un 199. maddesinde yap\u0131lan belge tan\u0131m\u0131, geleneksel “yaz\u0131l\u0131 ka\u011f\u0131t” anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 a\u015farak elektronik ortamdaki verileri kapsayacak \u015fekilde geni\u015fletilmi\u015ftir. An\u0131lan madde h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re; uyu\u015fmazl\u0131k konusu vak\u0131alar\u0131 ispata elveri\u015fli yaz\u0131l\u0131 veya bas\u0131l\u0131 metin, senet, \u00e7izim, plan, kroki, foto\u011fraf, film, g\u00f6r\u00fcnt\u00fc veya ses kayd\u0131 gibi veriler ile elektronik ortamdaki veriler ve bunlara benzer bilgi ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 belge niteli\u011findedir. Bu d\u00fczenleme ile T\u00fcrk hukukunda dijital verilerin yarg\u0131lamada do\u011frudan belge stat\u00fcs\u00fcnde kabul edilmesinin \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bir dijital verinin “belge” olarak kabul edilmesi, onun kendili\u011finden “kesin delil” veya “senet” h\u00fckm\u00fcnde olaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmemektedir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu sistemati\u011finde belgenin ispat g\u00fcc\u00fc, verinin olu\u015fturulma bi\u00e7imine, g\u00fcvenli elektronik imza i\u00e7erip i\u00e7ermedi\u011fine ve taraflar aras\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n niteli\u011fine g\u00f6re derecelendirilmektedir.
\nElektronik verilerin ispat g\u00fcc\u00fc bak\u0131m\u0131ndan en y\u00fcksek hukuki korumaya ve de\u011fere sahip olan t\u00fcr\u00fc, g\u00fcvenli elektronik imza ile olu\u015fturulmu\u015f belgelerdir. 5070 say\u0131l\u0131 Elektronik \u0130mza Kanunu\u2019nun 5. maddesi gere\u011fince, g\u00fcvenli elektronik imza, elle at\u0131lan \u0131slak imza ile ayn\u0131 hukuki sonucu do\u011furur. Bu d\u00fczenlemeyle paralellik g\u00f6steren Hukuk Muhakemeleri Kanunu\u2019nun 205. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca, usul\u00fcne uygun olarak g\u00fcvenli elektronik imza ile olu\u015fturulan elektronik veriler senet h\u00fckm\u00fcndedir. Bu t\u00fcr belgelerin sahteli\u011fi ispat edilmedi\u011fi s\u00fcrece kesin delil te\u015fkil ederler ve senetle ispat zorunlulu\u011fu bulunan hallerde tek ba\u015flar\u0131na vak\u0131an\u0131n ispat\u0131n\u0131 sa\u011flarlar. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, g\u00fcvenli elektronik imza bar\u0131nd\u0131rmayan e-postalar, WhatsApp veya benzeri uygulamalar \u00fczerinden yap\u0131lan yaz\u0131\u015fmalar, SMS mesajlar\u0131, ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri (screenshot) ve internet sitesi \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 ise kural olarak takdiri delil veya delil ba\u015flang\u0131c\u0131 niteli\u011findedir.
\nSenetle ispat zorunlulu\u011funun bulundu\u011fu parasal s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015fan hukuki i\u015flemlerde, g\u00fcvenli elektronik imza ta\u015f\u0131mayan ad\u0130 e-postalar veya mesajla\u015fma kay\u0131tlar\u0131 do\u011frudan kesin delil olarak kabul edilmemektedir. Bununla birlikte Hukuk Muhakemeleri Kanunu\u2019nun 202. maddesinde d\u00fczenlenen “delil ba\u015flang\u0131c\u0131” kurumu, dijital verilerin ispat s\u00fcrecindeki i\u015flevini g\u00fc\u00e7lendirmektedir. Delil ba\u015flang\u0131c\u0131; iddia konusu hukuki i\u015flemin tamamen ispat\u0131na yeterli olmamakla birlikte, s\u00f6z konusu hukuki i\u015flemi muhtemel g\u00f6steren ve kendisine kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclen taraf\u00e7a verilmi\u015f veya onun ad\u0131na hareket eden ki\u015fiden sad\u0131r olmu\u015f belgedir. Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu ve ilgili hukuk daireleri, istikrarl\u0131 i\u00e7tihatlar\u0131nda, taraflar aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen ve aidiyeti inkar edilmeyen e-posta yaz\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131, taraf iradelerini yans\u0131tmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan delil ba\u015flang\u0131c\u0131 olarak nitelendirmekte; bu verilerin tan\u0131k beyanlar\u0131 veya sair takdiri delillerle desteklenmesi halinde ispat \u015fart\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini kabul etmektedir. Ancak kar\u015f\u0131 taraf\u00e7a e-posta adresinin kendisine ait olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n, mesaj\u0131n kendisi taraf\u0131ndan g\u00f6nderilmedi\u011finin veya i\u00e7eri\u011finin sonradan de\u011fi\u015ftirildi\u011finin ileri s\u00fcr\u00fclmesi halinde, mahkemece teknik inceleme yap\u0131lmas\u0131 ve verinin kayna\u011f\u0131n\u0131n do\u011fruluk testi tabi tutulmas\u0131 gerekmektedir.
\nCeza yarg\u0131lamas\u0131nda ise ispat sistemi, \u00f6zel hukuk yarg\u0131lamas\u0131ndan farkl\u0131 ilkeler \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015ftir. Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 217. maddesinde ifade edilen vicdani delil sistemi ve serbest delil ilkesi uyar\u0131nca, hakem veya mahkeme, y\u00fcklenen su\u00e7un i\u015flenip i\u015flenmedi\u011fini ancak hukuka uygun olarak elde edilmi\u015f her t\u00fcrl\u00fc delille ispat edebilir. Ceza yarg\u0131lamas\u0131nda ama\u00e7 maddi ger\u00e7e\u011fin ula\u015f\u0131lmas\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in dijital verilerin ispat g\u00fcc\u00fc, verinin elde edili\u015f usul\u00fcne ve adli bili\u015fim ilkelerine uygun olarak korunup korunmad\u0131\u011f\u0131na do\u011frudan ba\u011fl\u0131d\u0131r. 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 134. maddesi, bilgisayarlarda, bilgisayar programlar\u0131nda ve k\u00fct\u00fcklerinde arama, kopyalama ve el koyma tedbirini \u00f6zel ve s\u0131k\u0131 ko\u015fullara ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bilgisayar veya dijital veri depolama ayg\u0131tlar\u0131 \u00fczerinde yap\u0131lacak adli aramalar, ancak ba\u015fka suretle delil elde etme imkan\u0131n\u0131n bulunmamas\u0131 halinde ve hakim karar\u0131 (veya gecikmesinde sak\u0131nca bulunan hallerde Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n yaz\u0131l\u0131 emri) ile ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir.
\nCeza usul hukuku bak\u0131m\u0131ndan dijital delilin ispat g\u00fcc\u00fcn\u00fc belirleyen en kritik husus, “delil zinciri” (chain of custody) ilkesine ve adli bili\u015fim standartlar\u0131na riayet edilip edilmedi\u011fidir. Dijital veriler yap\u0131s\u0131 gere\u011fi son derece hassas, kolayca de\u011fi\u015ftirilebilir, silinebilir veya manip\u00fcle edilebilir niteliktedir. Bu nedenle, el konulan bir dijital materyalin ilk an\u0131ndaki verilerinin bozulmaks\u0131z\u0131n incelenebilmesi i\u00e7in imaj\u0131n\u0131n (birebir bit-be-bit kopyas\u0131n\u0131n) al\u0131nmas\u0131, hash (\u00f6zet) de\u011ferinin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ve bu i\u015flemlerin tutana\u011fa ba\u011flanmas\u0131 zorunludur. Arama ve el koyma esnas\u0131nda cihaz\u0131n hash de\u011ferinin tespit edilmemesi, imaj al\u0131n\u0131rken \u015f\u00fcpheliye veya vekiline kopyas\u0131n\u0131n verilmemesi yahut imaj verisi \u00fczerinden \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmay\u0131p do\u011frudan orjinal cihaz \u00fczerinde inceleme yap\u0131larak verilerin de\u011fi\u015ftirilmesine sebebiyet verilmesi, dijital delilin g\u00fcvenilirli\u011fini tamamen ortadan kald\u0131r\u0131r. Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu\u2019nun m\u00fcstakar kararlar\u0131nda vurguland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, adli bili\u015fim usullerine uyulmadan, delil zinciri kopar\u0131larak veya CMK m. 134\u2019teki usul \u015fartlar\u0131 ihlal edilerek elde edilen dijital veriler, \u015feklen hukuka uygun g\u00f6r\u00fcnse dahi vicdani kanaate esas al\u0131namaz ve ispat g\u00fcc\u00fcn\u00fc yitirir.
\nDijital delillerin ispat g\u00fcc\u00fc de\u011ferlendirilirken g\u00f6z ard\u0131 edilemeyecek en temel hukuki engel, “hukuka ayk\u0131r\u0131 delil” m\u00fcessesesidir. Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesinin alt\u0131nc\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan “Kanuna ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilmi\u015f bulgular, delil olarak kabul edilemez” emredici h\u00fckm\u00fc, hem \u00f6zel hukuk hem de ceza yarg\u0131lamas\u0131 i\u00e7in ba\u011flay\u0131c\u0131 bir \u00fcst ilkendir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu\u2019nun 189. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131 ile Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 217. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131 da bu anayasal ilkeyi usul kanunlar\u0131na aktarm\u0131\u015ft\u0131r. Bir dijital verinin hukuka ayk\u0131r\u0131 yollarla; \u00f6rne\u011fin ki\u015finin r\u0131zas\u0131 olmaks\u0131z\u0131n telefonuna casus yaz\u0131l\u0131m y\u00fcklenerek, gizlice ses veya g\u00f6r\u00fcnt\u00fc kayd\u0131 al\u0131narak, e-posta hesab\u0131 veya sosyal medya profili hacklenerek ya da hukuka ayk\u0131r\u0131 arama karar\u0131yla elde edilmesi halinde, bu veri ne kadar somut ve ger\u00e7e\u011fi yans\u0131t\u0131yor olursa olsun yarg\u0131lamada delil olarak kullan\u0131lamaz. Hukuka ayk\u0131r\u0131 elde edilen dijital delilin ispat g\u00fcc\u00fc s\u0131f\u0131rd\u0131r; mahkeme bu veriyi h\u00fckme esas alamayaca\u011f\u0131 gibi karar\u0131n gerek\u00e7esinde dahi tart\u0131\u015famaz.
\n\u00d6zellikle aile hukuku, i\u015f hukuku ve ceza hukuku uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131nda s\u0131kl\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan taraf\u00e7a gizlice al\u0131nan ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri veya ses kay\u0131tlar\u0131n\u0131n ispat g\u00fcc\u00fc doktrinde ve i\u00e7tihatta yo\u011fun tart\u0131\u015fmalara konu olmaktad\u0131r. Yarg\u0131tay, ani geli\u015fen ve ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc delil elde etme imkan\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131, ki\u015finin kendisine kar\u015f\u0131 i\u015flenen bir su\u00e7u (\u00f6rne\u011fin hakaret, tehdit, \u015fantaj) veya haks\u0131z fiili belgeleme amac\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 istisnai durumlarda yap\u0131lan \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc kay\u0131tlar\u0131 hukuka uygun kabul edebilmektedir. Ancak sistematik, planl\u0131 ve ki\u015finin \u00f6zel hayat\u0131n\u0131n gizlili\u011fini ihlal edecek \u015fekilde uzun s\u00fcreli olarak tutulan dijital kay\u0131tlar hukuka ayk\u0131r\u0131 delil niteli\u011fi ta\u015f\u0131r ve ispat vas\u0131tas\u0131 olarak de\u011ferlendirilemez. Ayn\u0131 \u015fekilde, WhatsApp yaz\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc (screenshot) al\u0131narak sunulmas\u0131 halinde, bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler grafik d\u00fczenleme programlar\u0131 ile kolayca tahrif edilebildi\u011finden, kar\u015f\u0131 taraf\u0131n inkar\u0131 halinde tek ba\u015f\u0131na ispat g\u00fcc\u00fcn\u00fc haiz de\u011fildir. Bu durumda mahkemece, ilgili cihazlar \u00fczerinde adli bili\u015fim incelemesi yapt\u0131r\u0131larak ham verilerin (raw data) varl\u0131\u011f\u0131, mesajlar\u0131n g\u00f6nderim ve al\u0131m zamanlar\u0131, IP adresleri ve baz istasyonu kay\u0131tlar\u0131 (HTS) ile do\u011frulamas\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n\u0130nternet ortam\u0131nda i\u015flenen su\u00e7lar veya hukuka ayk\u0131r\u0131 fiiller bak\u0131m\u0131ndan ispat s\u00fcrecinde 5651 say\u0131l\u0131 \u0130nternet Ortam\u0131nda Yap\u0131lan Yay\u0131nlar\u0131n D\u00fczenlenmesi ve Bu Yay\u0131nlar Yoluyla \u0130\u015flenen Su\u00e7larla M\u00fccadele Edilmesi Hakk\u0131nda Kanun h\u00fck\u00fcmleri b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. \u0130nternet servis sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131, eri\u015fim sa\u011flay\u0131c\u0131lar ve toplu kullan\u0131m sa\u011flay\u0131c\u0131lar Kanun uyar\u0131nca trafik verilerini (log kay\u0131tlar\u0131n\u0131) belirli s\u00fcrelerle saklamakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bir IP (Internet Protocol) adresinin belirli bir tarihte ve saatte hangi kullan\u0131c\u0131ya tahsis edildi\u011fini g\u00f6steren LOG kay\u0131tlar\u0131, dijital delilin fail ile ili\u015fkilendirilmesinde anahtar rol oynar. Ancak Yarg\u0131tay i\u00e7tihatlar\u0131nda hakl\u0131 olarak belirtildi\u011fi \u00fczere, yaln\u0131zca IP adresi tespiti, bir su\u00e7un veya haks\u0131z fiilin belirli bir ki\u015fi taraf\u0131ndan i\u015flendi\u011fini ispata tek ba\u015f\u0131na yeterli de\u011fildir. IP adresleri, kablosuz a\u011flar\u0131n d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131k olmas\u0131, IP kopyalamas\u0131 (spoofing), zararl\u0131 yaz\u0131l\u0131mlar veya yetkisiz eri\u015fimler nedeniyle ger\u00e7ek fail d\u0131\u015f\u0131ndaki ki\u015fileri i\u015faret edebilir. Bu nedenle IP kay\u0131tlar\u0131n\u0131n; MAC adresi, port numaralar\u0131, cihaz imaj\u0131 ve HTS kay\u0131tlar\u0131 gibi tali dijital verilerle desteklenmesi, ispat g\u00fcc\u00fcn\u00fcn teyit edilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u015fartt\u0131r.
\nSosyal medya platformlar\u0131 (Facebook, X, Instagram, LinkedIn vb.) \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015ftirilen payla\u015f\u0131mlar\u0131n ve mesajlar\u0131n ispat g\u00fcc\u00fc de benzer bir teknik ve hukuki s\u00fczge\u00e7ten ge\u00e7irilmelidir. \u0130lgili platformlar\u0131n sunucular\u0131n\u0131n genellikle yurt d\u0131\u015f\u0131nda bulunmas\u0131 ve adli yard\u0131mla\u015fma taleplerine her zaman olumlu yan\u0131t vermemesi, ispat s\u00fcrecinde ciddi engeller yaratmaktad\u0131r. Noterlik Kanunu uyar\u0131nca noterler taraf\u0131ndan yap\u0131lan “e-tespit” i\u015flemleri veya Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n TNBPortal sistemi \u00fczerinden al\u0131nan internet sitesi tespit tutanaklar\u0131, tespit an\u0131ndaki verinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 resmile\u015ftirmesi bak\u0131m\u0131ndan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir takdiri delil niteli\u011fi kazan\u0131r. Tespiti yap\u0131lmayan, yaln\u0131zca \u00e7\u0131kt\u0131 olarak sunulan ve kar\u015f\u0131 taraf\u00e7a reddedilen sosyal medya i\u00e7eriklerinin ispat g\u00fcc\u00fc zay\u0131ft\u0131r ve mahkemece re’sen ara\u015ft\u0131rma ilkesi veya taraflarca getirilme ilkesi \u00e7er\u00e7evesinde ek delillerle desteklenmesi istenir.
\nGeli\u015fen yapay zeka teknolojileri, derin sahtecilik (deepfake) y\u00f6ntemleri ve ses\/g\u00f6r\u00fcnt\u00fc klonlama teknikleri, dijital delillerin ispat g\u00fcc\u00fc \u00fczerindeki \u015f\u00fcphe katsay\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir ki\u015finin sesi, y\u00fcz\u00fc ve konu\u015fmas\u0131 yapay zeka algoritmalar\u0131 ile neredeyse ger\u00e7e\u011finden ay\u0131rt edilemeyecek nitelikte sim\u00fcle edilebilmektedir. Bu durum, yarg\u0131lama makamlar\u0131n\u0131n dijital delillere yakla\u015f\u0131m\u0131nda geleneksel \u015f\u00fcphecilik d\u00fczeyini daha da yukar\u0131lara \u00e7ekmesini zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. \u0130lerleyen d\u00f6nemde, bir dijital verinin do\u011frulanmas\u0131nda yaln\u0131zca adli bili\u015fim uzmanlar\u0131n\u0131n klasik incelemeleri yeterli olmayacak; verinin blokzincir (blockchain) teknolojisiyle zaman damgalanmas\u0131, kriptografik do\u011frulamalardan ge\u00e7irilmesi ve kaynak kod analizlerinin yap\u0131lmas\u0131 ispat g\u00fcc\u00fcn\u00fcn belirlenmesinde ana kriter haline gelecektir.
\nT\u00fcrk hukuk d\u00fczeninde dijital delillerin ispat g\u00fcc\u00fc, verinin teknik ve hukuki vasf\u0131na g\u00f6re \u015fekillenen dinamik bir yap\u0131ya sahiptir. 6100 say\u0131l\u0131 HMK kapsam\u0131nda g\u00fcvenli elektronik imza ta\u015f\u0131yan veriler kesin delil (senet) g\u00fcc\u00fcne sahipken, bu niteli\u011fi ta\u015f\u0131mayan di\u011fer elektronik veriler, e-postalar ve mesajla\u015fma kay\u0131tlar\u0131 takdiri delil veya delil ba\u015flang\u0131c\u0131 h\u00fckm\u00fcndedir. Ceza yarg\u0131lamas\u0131nda ise serbest delil ilkesi ge\u00e7erli olmakla birlikte, dijital verinin ispat g\u00fcc\u00fc tamamen CMK m. 134\u2019teki usul kurallar\u0131na, adli bili\u015fim standartlar\u0131na, delil zincirinin korunmas\u0131na ve en \u00f6nemlisi Anayasal d\u00fczeyde korunan hukuka uygunluk denetimine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Hukuka ayk\u0131r\u0131 yollarla elde edilmi\u015f veya \u00fczerinde manip\u00fclasyon \u015f\u00fcphesi giderilememi\u015f hi\u00e7bir dijital veri vicdani kanaate esas al\u0131namaz. Yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n, teknolojik de\u011fi\u015fim kar\u015f\u0131s\u0131nda hak arama h\u00fcrriyetini ve adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131 koruyabilmesi; dijital delillerin elde edilmesinden saklanmas\u0131na, incelenmesinden de\u011ferlendirilmesine kadar olan t\u00fcm s\u00fcre\u00e7lerde hukuki ilkelere ve teknik standartlara titizlikle riayet etmesi ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bilgi ve ileti\u015fim teknolojilerinde ya\u015fanan ba\u015f d\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fc geli\u015fmeler, toplumsal ili\u015fkilerin, ticari muamelelerin ve bireysel ileti\u015fim usullerinin niteli\u011fini k\u00f6kl\u00fc bir bi\u00e7imde de\u011fi\u015fime u\u011fratm\u0131\u015ft\u0131r. Maddi varl\u0131\u011f\u0131 bulunan geleneksel yaz\u0131l\u0131 belgelerin yerini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde veri tabanlar\u0131nda, bulut sunucularda, elektronik posta kutular\u0131nda, ak\u0131ll\u0131 telefon uygulamalar\u0131nda ve sosyal medya platformlar\u0131nda saklanan dijital veriler alm\u0131\u015ft\u0131r. Toplumsal ya\u015fam\u0131n dijitalle\u015fmesi, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak hukuki […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3144,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[439],"tags":[],"class_list":["post-3145","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dijital-hukuk"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3145","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3145"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3145\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3144"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3145"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3145"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3145"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}