T\u00fcrk icra ve iflas hukukunda ihtiyati haciz, alacakl\u0131n\u0131n hen\u00fcz bir ilama ba\u011flanmam\u0131\u015f veya rehinle temin edilmemi\u015f para alaca\u011f\u0131n\u0131n zaman\u0131nda \u00f6denmesini g\u00fcvence alt\u0131na almak amac\u0131yla kabul edilmi\u015f ge\u00e7ici bir hukuki koruma m\u00fcessesesidir. Ancak bu m\u00fcessese, alacakl\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131 korurken bor\u00e7lunun m\u00fclkiyet hakk\u0131 ve tasarruf \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc \u00fczerinde hen\u00fcz kesin bir yarg\u0131 karar\u0131 olmaks\u0131z\u0131n ciddi k\u0131s\u0131tlamalar yaratmaktad\u0131r. Bu durum, alacakl\u0131 ile bor\u00e7lu aras\u0131ndaki menfaatler dengesinin hassasiyetle korunmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lar. Kanun koyucu, haks\u0131z veya usuls\u00fcz bir \u015fekilde tesis edilen ya da ko\u015fullar\u0131 sonradan ortadan kalkan ihtiyati haciz kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 bor\u00e7lunun ve etkilenen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin haklar\u0131n\u0131 korumak ad\u0131na ihtiyati haczin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 mekanizmas\u0131n\u0131 d\u00fczenlemi\u015ftir.
\n\u0130htiyati haczin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 hukuki rejimi, 2004 say\u0131l\u0131 \u0130cra ve \u0130flas Kanunu b\u00fcnyesinde temel olarak \u00fc\u00e7 farkl\u0131 hukuki sebep ve usul \u00e7er\u00e7evesinde \u015fekillenmektedir. Bunlardan birincisi ve uygulamada en s\u0131k ba\u015fvurulan\u0131, Kanun\u2019un 265. maddesinde d\u00fczenlenen ihtiyati haciz karar\u0131na itiraz yoludur. Bor\u00e7lu veya karardan etkilenen d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc ki\u015filer; ihtiyati haczin dayand\u0131\u011f\u0131 sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata kar\u015f\u0131 karar\u0131 veren mahkemeye itiraz edebilirler. \u0130tiraz s\u00fcresi, bor\u00e7lunun g\u0131yab\u0131nda verilen kararlarda haczin tatbik edildi\u011fi veya haciz tutana\u011f\u0131n\u0131n kendisine tebli\u011f edildi\u011fi tarihten itibaren i\u015flemeye ba\u015flayan be\u015f g\u00fcnl\u00fck hak d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u00fcreye tabidir. Mahkeme, bu itiraz\u0131 duru\u015fmal\u0131 olarak incelemek ve taraflar\u0131n delillerini de\u011ferlendirerek gerek\u00e7eli bir karar vermek zorundad\u0131r. Yarg\u0131tay yerle\u015fik i\u00e7tihatlar\u0131nda, itiraz incelemesinin s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011funu, bor\u00e7lunun esas hakk\u0131ndaki savunmalar\u0131n\u0131 de\u011fil, sadece madde metninde say\u0131lan s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131daki itiraz sebeplerini ileri s\u00fcrebilece\u011fini kabul etmektedir.
\n\u0130kinci olarak, \u0130cra ve \u0130flas Kanunu\u2019nun 266. maddesi uyar\u0131nca teminat kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ihtiyati haczin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bor\u00e7lu, alacakl\u0131n\u0131n muhtemel zararlar\u0131n\u0131 ve alacak miktar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak nitelikte nakit, banka teminat mektubu, ta\u015f\u0131nmaz rehni veya kabul edilebilir bir g\u00fcvence g\u00f6sterdi\u011fi takdirde, mahkemece ihtiyati haczin kald\u0131r\u0131lmas\u0131na karar verilir. Bu durumda bor\u00e7lu \u00fczerindeki hukuki k\u0131s\u0131tlama tamamen ortadan kalkmamakta, ancak k\u0131s\u0131tlaman\u0131n konusu bor\u00e7lunun malvarl\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlerinden mahkemeye sunulan teminata kayd\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Mahkeme, g\u00f6sterilen teminat\u0131n alaca\u011f\u0131 kar\u015f\u0131lamaya yeterli olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 takdir ederken bor\u00e7lunun m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131 ve ticari itibar\u0131n\u0131 asgari d\u00fczeyde zedeleyecek \u00e7\u00f6z\u00fcmlere y\u00f6nelmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.
\n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc durum ise Kanun\u2019un 264. maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen tamamlay\u0131c\u0131 muamelelerin s\u00fcresi i\u00e7inde yap\u0131lmamas\u0131 nedeniyle ihtiyati haczin kendili\u011finden h\u00fck\u00fcms\u00fcz kalmas\u0131 ve bu do\u011frultuda kald\u0131r\u0131lmas\u0131 halidir. Dava a\u00e7\u0131lmadan veya icra takibine ba\u015flanmadan \u00f6nce ihtiyati haciz yapt\u0131rm\u0131\u015f olan alacakl\u0131, haczin tatbikinden ya da tutana\u011f\u0131n tebli\u011finden itibaren yedi g\u00fcn i\u00e7inde esas hakk\u0131nda dava a\u00e7mak veya icra takibinde bulunmak zorundad\u0131r. Aksi halde ihtiyati haciz h\u00fck\u00fcms\u00fcz kal\u0131r ve bor\u00e7lunun talebi \u00fczerine icra dairesince re’sen kald\u0131r\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca bor\u00e7lunun takibe itiraz etmesi durumunda alacakl\u0131n\u0131n kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u00fcrelerde itiraz\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 veya iptali i\u00e7in yarg\u0131 yoluna ba\u015fvurmamas\u0131 da haczin d\u00fc\u015fmesine sebebiyet verir. Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu kararlar\u0131nda da s\u0131kl\u0131kla vurguland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, tamamlay\u0131c\u0131 i\u015flemlerin hak d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u00fcreler i\u00e7inde yerine getirilmemesi halinde ihtiyati haciz kendili\u011finden kalkar ve bu husus icra m\u00fcd\u00fcr\u00fc taraf\u0131ndan re’sen g\u00f6zetilmelidir.
\nDe\u011ferlendirilmesi gereken bir di\u011fer \u00f6nemli husus, haks\u0131z ihtiyati haciz nedeniyle do\u011fan zararlar\u0131n tazminidir. \u0130htiyati haciz karar\u0131 kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda veya ana dava alacakl\u0131 aleyhine sonu\u00e7land\u0131\u011f\u0131nda, haks\u0131z haciz nedeniyle zarara u\u011frayan bor\u00e7lu, alacakl\u0131ya ve onun g\u00f6sterdi\u011fi teminata kar\u015f\u0131 kusursuz sorumluluk esas\u0131na dayal\u0131 tazminat davas\u0131 a\u00e7ma hakk\u0131na sahip olur. Bu durum, ihtiyati haciz talep eden alacakl\u0131 \u00fczerinde cayd\u0131r\u0131c\u0131 bir denetim mekanizmas\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.
\nSonu\u00e7 olarak, ihtiyati haczin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 kurumu, ge\u00e7ici hukuki korumalar\u0131n do\u011fas\u0131 gere\u011fi bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 y\u00fcksek riskleri bertaraf eden ve m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fczce ihlal edilmesini \u00f6nleyen hayati bir hukuki denge mekanizmas\u0131d\u0131r. T\u00fcrk Hukukunda hem usuli eksikliklerin hem de maddi hukuka ili\u015fkin itirazlar\u0131n titizlikle de\u011ferlendirilmesi, yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n teminat takdirinde ve hak d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u00fcrelerin denetiminde hassasiyet g\u00f6stermesi bor\u00e7lunun telafisi imkans\u0131z ma\u011fduriyetler ya\u015famas\u0131n\u0131 engellemektedir. Alacakl\u0131n\u0131n hak arama h\u00fcrriyeti ile bor\u00e7lunun ekonomik varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme hakk\u0131 aras\u0131ndaki hassas terazi, ancak kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen kald\u0131rma yollar\u0131n\u0131n i\u015flevsel ve adil bir \u015fekilde uygulanmas\u0131yla korunabilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00fcrk icra ve iflas hukukunda ihtiyati haciz, alacakl\u0131n\u0131n hen\u00fcz bir ilama ba\u011flanmam\u0131\u015f veya rehinle temin edilmemi\u015f para alaca\u011f\u0131n\u0131n zaman\u0131nda \u00f6denmesini g\u00fcvence alt\u0131na almak amac\u0131yla kabul edilmi\u015f ge\u00e7ici bir hukuki koruma m\u00fcessesesidir. Ancak bu m\u00fcessese, alacakl\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131 korurken bor\u00e7lunun m\u00fclkiyet hakk\u0131 ve tasarruf \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc \u00fczerinde hen\u00fcz kesin bir yarg\u0131 karar\u0131 olmaks\u0131z\u0131n ciddi k\u0131s\u0131tlamalar yaratmaktad\u0131r. Bu durum, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3100,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-3101","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-icra-hukuku"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3101","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3101"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3101\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3100"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3101"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3101"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3101"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}