\u0130htiyati haciz, T\u00fcrk icra ve iflas hukukunda alacakl\u0131n\u0131n para alaca\u011f\u0131n\u0131 garanti alt\u0131na almak amac\u0131yla \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, muhafaza tedbiri niteli\u011finde son derece kritik bir ge\u00e7ici hukuki koruma m\u00fcessesesidir. Hen\u00fcz bir icra takibi ba\u015flat\u0131lmadan veya devam eden bir takip esnas\u0131nda bor\u00e7lunun mallar\u0131na ge\u00e7ici olarak el konulmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bu kurum, alacakl\u0131n\u0131n gelecekteki olas\u0131 bir cebri icra takibinin sonu\u00e7suz kalmas\u0131n\u0131 \u00f6nleme amac\u0131na hizmet eder. \u0130htiyati haciz, genel ge\u00e7ici hukuki koruma tedbiri olan ihtiyati tedbirden farkl\u0131 olarak yaln\u0131zca para ve teminat alacaklar\u0131 i\u00e7in uygulanabilir olmas\u0131yla ayr\u0131\u015f\u0131r. Bu m\u00fcessesenin temeli, alacakl\u0131 ile bor\u00e7lu aras\u0131ndaki menfaatler dengesini g\u00f6zeterek, bir yandan hak arama h\u00fcrriyetini ve alaca\u011f\u0131n tahsil edilebilirli\u011fini g\u00fcvenceye almak, di\u011fer yandan ise bor\u00e7lunun as\u0131ls\u0131z iddialarla m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fczce k\u0131s\u0131tlanmas\u0131n\u0131 engellemektir.
\n\u0130htiyati haciz kurumunun kanuni dayanaklar\u0131 esas itibar\u0131yla 2004 say\u0131l\u0131 \u0130cra ve \u0130flas Kanunu\u2019nun 257 ve devam\u0131 maddelerinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Kanun\u2019un 257. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca, rehinle temin edilmemi\u015f ve vadesi gelmi\u015f bir para alaca\u011f\u0131n\u0131n alacakl\u0131s\u0131, bor\u00e7lunun yedinde veya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015fah\u0131sta olan ta\u015f\u0131n\u0131r ve ta\u015f\u0131nmaz mallar\u0131 ile alacaklar\u0131n\u0131 ve di\u011fer haklar\u0131n\u0131 ihtiyati haczen tevkit ettirebilir. Bu genel kural\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, Kanun\u2019un ikinci f\u0131kras\u0131nda vadesi gelmemi\u015f alacaklar i\u00e7in de istisnai olarak ihtiyati haciz karar\u0131 verilebilece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Buna g\u00f6re, bor\u00e7lunun muayyen bir yerle\u015fim yerinin bulunmamas\u0131 veya bor\u00e7lunun taahh\u00fctlerinden kurtulmak maksad\u0131yla amvalini ka\u00e7\u0131rmaya, gizlemeye yahut ka\u00e7maya haz\u0131rlanmas\u0131, ka\u00e7mas\u0131 ya da bu maksatla alacakl\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131 ihlal eden hileli muamelelerde bulunmas\u0131 hallerinde vadesi gelmemi\u015f alacaklar i\u00e7in de ihtiyati haciz talep edilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ayr\u0131ca Hukuk Muhakemeleri Kanunu\u2019nun ge\u00e7ici hukuki korumalara ili\u015fkin genel h\u00fck\u00fcmleri ve yarg\u0131lama usul\u00fc kurallar\u0131 da ihtiyati haciz yarg\u0131lamas\u0131nda niteli\u011fine uygun d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc \u00f6l\u00e7\u00fcde tamamlay\u0131c\u0131 dayanak te\u015fkil etmektedir.
\n\u0130htiyati haciz karar\u0131 verilebilmesi i\u00e7in kanunda aranan \u015fartlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 yarg\u0131\u00e7 taraf\u0131ndan titizlikle de\u011ferlendirilmelidir. Maddi hukuk a\u00e7\u0131s\u0131ndan ilk \u015fart, ortada bir para veya teminat alaca\u011f\u0131n\u0131n bulunmas\u0131d\u0131r. Konusu para olmayan veya para alaca\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeyen talepler i\u00e7in ihtiyati hacze karar verilemez. \u0130kinci \u015fart, alaca\u011f\u0131n rehinle temin edilmemi\u015f olmas\u0131d\u0131r; zira alaca\u011f\u0131 rehinle g\u00fcvence alt\u0131nda olan alacakl\u0131n\u0131n ihtiyati haciz isteminde hukuki yarar\u0131 bulunmamaktad\u0131r. Ancak rehin tutar\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131 kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 durumlarda a\u00e7\u0131k kalan miktar i\u00e7in ihtiyati haciz yoluna ba\u015fvurulabilece\u011fi kabul edilmektedir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015fart ise alaca\u011f\u0131n muaccel olmas\u0131, yani vadesinin gelmi\u015f bulunmas\u0131d\u0131r. Vadesi gelmemi\u015f alacaklarda ise yukar\u0131da belirtilen amval ka\u00e7\u0131rma, ka\u00e7ma \u015f\u00fcphesi veya yerle\u015fim yerinin olmamas\u0131 gibi \u00f6zel hallerin varl\u0131\u011f\u0131 aran\u0131r. Yarg\u0131tay i\u00e7tihatlar\u0131nda, vadesi gelmemi\u015f alacaklar bak\u0131m\u0131ndan kural d\u0131\u015f\u0131 ihtiyati haciz \u015fartlar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n somut ve inand\u0131r\u0131c\u0131 vak\u0131alarla ortaya konulmas\u0131 gerekti\u011fi s\u0131kl\u0131kla vurgulanmaktad\u0131r.
\nUsul hukuku bak\u0131m\u0131ndan ihtiyati haczin en \u00f6nemli de\u011ferlendirme kriteri ispat \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcr. \u0130htiyati haciz yarg\u0131lamas\u0131nda derinlemesine bir inceleme yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131ndan ve kar\u015f\u0131 taraf dinlenmeden de karar verilebildi\u011finden, aranan ispat seviyesi tam ispat de\u011fil, yakla\u015f\u0131k ispatt\u0131r. Yarg\u0131tay\u2019\u0131n m\u00fcstekar kararlar\u0131nda ifade edildi\u011fi \u00fczere, alacakl\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve muaccel oldu\u011funu kesin olarak kan\u0131tlamas\u0131 gerekmez; hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren belgeleri, faturalar\u0131, senetleri veya \u00e7ekleri mahkemeye sunarak alaca\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 hususunda hakimde kuvvetli bir kanaat olu\u015fturmas\u0131 yeterlidir. Bir di\u011fer \u00f6nemli usuli \u015fart ise teminat g\u00f6sterilmesidir. \u0130cra ve \u0130flas Kanunu\u2019nun 259. maddesi uyar\u0131nca, ihtiyati haciz isteyen alacakl\u0131, bor\u00e7lunun ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015fah\u0131slar\u0131n bu y\u00fczden u\u011frayabilecekleri muhtemel zararlara kar\u015f\u0131l\u0131k uygun bir teminat g\u00f6stermekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Ancak alacak bir ilama veya ilam niteli\u011findeki bir belgeye dayan\u0131yorsa teminat aranmaz; ayn\u0131 \u015fekilde resmi bir belgeden do\u011fan alacaklarda da hakime teminattan muafiyet hususunda takdir yetkisi tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00f6revli ve yetkili mahkemenin tespiti de s\u00fcrecin s\u0131hhati i\u00e7in elzemdir; genel h\u00fck\u00fcmlere g\u00f6re as\u0131l davaya bakmaya g\u00f6revli ve yetkili olan mahkeme ihtiyati haciz karar\u0131n\u0131 vermeye de yetkilidir.
\nSonu\u00e7 olarak, ihtiyati haciz, T\u00fcrk icra hukukunda alacakl\u0131n\u0131n m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131 ve alacak hakk\u0131n\u0131n etkin korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan en etkili ge\u00e7ici hukuki koruma mekanizmalar\u0131ndan biridir. Bu kurumun uygulanmas\u0131, kanunun a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc alaca\u011f\u0131n niteli\u011fi, muacceliyet, rehinle temin edilmemi\u015f olma ve ispat durumu gibi s\u0131k\u0131 \u015fartlara ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Mahkemelerce yakla\u015f\u0131k ispat \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn\u00fcn ve teminat m\u00fcessesesinin do\u011fru uygulanmas\u0131, bor\u00e7lunun haks\u0131z yere ma\u011fdur edilmesini \u00f6nlerken alacakl\u0131n\u0131n da hak arama h\u00fcrriyetini i\u015flevsel k\u0131lmaktad\u0131r. Yarg\u0131tay i\u00e7tihatlar\u0131yla da \u015fekillenen bu ilkeler \u00e7er\u00e7evesinde, ihtiyati haciz \u015fartlar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 her somut olay\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc ko\u015fullar\u0131 i\u00e7inde de\u011ferlendirilmeli ve alacakl\u0131 ile bor\u00e7lu aras\u0131ndaki hukuki denge hassasiyetle korunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130htiyati haciz, T\u00fcrk icra ve iflas hukukunda alacakl\u0131n\u0131n para alaca\u011f\u0131n\u0131 garanti alt\u0131na almak amac\u0131yla \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, muhafaza tedbiri niteli\u011finde son derece kritik bir ge\u00e7ici hukuki koruma m\u00fcessesesidir. Hen\u00fcz bir icra takibi ba\u015flat\u0131lmadan veya devam eden bir takip esnas\u0131nda bor\u00e7lunun mallar\u0131na ge\u00e7ici olarak el konulmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bu kurum, alacakl\u0131n\u0131n gelecekteki olas\u0131 bir cebri icra takibinin sonu\u00e7suz kalmas\u0131n\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3098,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-3099","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-icra-hukuku"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3099","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3099"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3099\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3098"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3099"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3099"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3099"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}