T\u00fcrk icra hukukunda alacakl\u0131lar\u0131n alacaklar\u0131na en h\u0131zl\u0131 ve etkin \u015fekilde kavu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan temel mekanizmalardan biri ilams\u0131z icra takibidir. Bu takip t\u00fcr\u00fcn\u00fcn en yayg\u0131n ve uygulama alan\u0131 en geni\u015f olan \u015fekli ise genel haciz yoluyla takiptir. Genel haciz yoluyla takip, bir mahkeme ilam\u0131na veya ilam niteli\u011finde bir belgeye ihtiya\u00e7 duyulmaks\u0131z\u0131n, alacakl\u0131n\u0131n do\u011frudan yetkili icra dairesine ba\u015fvurmas\u0131 suretiyle ba\u015flat\u0131lan hukuki bir s\u00fcre\u00e7tir. T\u00fcrk hukuk sisteminde alacakl\u0131ya tan\u0131nan bu pratik yol, alaca\u011f\u0131n tahsilini kolayla\u015ft\u0131rma amac\u0131 g\u00fcderken, bor\u00e7lunun haklar\u0131n\u0131 korumak ad\u0131na da belirli hukuki s\u0131n\u0131rlamalara ve \u015fartlara ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Takibin usul ve esasa uygun bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fclebilmesi, kanun koyucu taraf\u0131ndan ihdas edilen bu \u015fartlar\u0131n eksiksiz bir \u015fekilde varl\u0131\u011f\u0131na ve uygulanmas\u0131na dayanmaktad\u0131r.
\n2004 say\u0131l\u0131 \u0130cra ve \u0130flas Kanunu b\u00fcnyesinde d\u00fczenlenen genel haciz yoluyla takip, esas itibar\u0131yla Kanun\u2019un 42. maddesi ve devam\u0131 h\u00fck\u00fcmlerinde sistemle\u015ftirilmi\u015ftir. \u0130lgili d\u00fczenlemeler uyar\u0131nca ilams\u0131z takip hakk\u0131, alacakl\u0131n\u0131n elinde bir mahkeme karar\u0131 bulunmasa dahi kullanabilece\u011fi genel bir hukuki yol olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Takip s\u00fcrecinin ba\u015flat\u0131lmas\u0131na ve y\u00fcr\u00fct\u00fclmesine ili\u015fkin \u015fekli usul h\u00fck\u00fcmleri \u0130cra ve \u0130flas Kanunu\u2019nun 58. maddesinde takip talebi ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda tanzim edilmi\u015f olup, yetki kurallar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ise Kanun\u2019un 50. maddesinin atf\u0131yla Hukuk Muhakemeleri Kanunu\u2019nun genel yetki h\u00fck\u00fcmleri k\u0131yasen uygulanmaktad\u0131r. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu ve ilgili icra dairelerinin m\u00fcstekar i\u00e7tihatlar\u0131nda, genel haciz yoluyla takibin \u015fartlar\u0131 kamu d\u00fczeni ve taraflar\u0131n menfaat dengesi g\u00f6zetilerek titizlikle yorumlanmakta, usuli eksikliklerin takibin ak\u0131betine etkisi net bir \u015fekilde ortaya konulmaktad\u0131r.
\nGenel haciz yoluyla takibe ba\u015fvurulabilmesi i\u00e7in aranan en temel maddi \u015fart, takibe konu alaca\u011f\u0131n bir para veya teminat alaca\u011f\u0131 olmas\u0131d\u0131r. \u0130cra ve \u0130flas Kanunu\u2019nun 42. maddesi emredici bir h\u00fck\u00fcmle, konusu paradan veya teminattan ba\u015fka bir \u015fey olan alacaklar i\u00e7in bu yola ba\u015fvurulamayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenlemi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla bir \u015feyin verilmesi, yap\u0131lmas\u0131 veya yap\u0131lmamas\u0131 gibi para d\u0131\u015f\u0131ndaki edimleri i\u00e7eren alacaklar i\u00e7in genel haciz yoluyla takip ba\u015flat\u0131lamaz. Takibe konu alaca\u011f\u0131n do\u011fumu bir s\u00f6zle\u015fmeye, haks\u0131z fiile, sebepsiz zenginle\u015fmeye veya do\u011frudan kanundan do\u011fan bir borca dayanabilir; hatta alacakl\u0131n\u0131n elinde hi\u00e7bir yaz\u0131l\u0131 belge bulunmasa dahi bu takibin ba\u015flat\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.
\nMaddi \u015fartlar kapsam\u0131nda bir di\u011fer \u00f6nemli husus alaca\u011f\u0131n para birimidir. T\u00fcrk icra hukukunda takiplerin T\u00fcrk Liras\u0131 \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi esast\u0131r. Alaca\u011f\u0131n yabanc\u0131 para cinsinden olmas\u0131 halinde, \u0130cra ve \u0130flas Kanunu\u2019nun 58. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 gere\u011fince, takip talebinde ve dolay\u0131s\u0131yla \u00f6deme emrinde alaca\u011f\u0131n hangi tarihteki Merkez Bankas\u0131 efektif sat\u0131\u015f kuru \u00fczerinden T\u00fcrk Liras\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n talep edildi\u011finin a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterilmesi zorunludur. Yarg\u0131tay\u2019\u0131n kararl\u0131l\u0131k kazanan i\u00e7tihatlar\u0131na g\u00f6re, yabanc\u0131 para alaca\u011f\u0131n\u0131n T\u00fcrk Liras\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilmeden veya kur d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesi yap\u0131lmadan ba\u015flat\u0131lan takiplerde \u00f6deme emri s\u00fcresiz \u015fikayete konu olarak iptal edilmektedir.
\nGenel haciz yoluyla takibin bir di\u011fer hayati \u015fart\u0131, alaca\u011f\u0131n rehinle temin edilmemi\u015f olmas\u0131 ya da rehinle temin edilmi\u015f olsa dahi kanunun istisna tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 durumlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u0130cra ve \u0130flas Kanunu\u2019nun 45. maddesinde yer alan “\u00f6nce rehne ba\u015fvurma kural\u0131” uyar\u0131nca, alaca\u011f\u0131 rehin veya ipotek ile teminat alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f olan bir alacakl\u0131, do\u011frudan genel haciz yoluyla takip ba\u015flatamaz; kural olarak \u00f6ncelikle rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla takibe ba\u015fvurmak zorundad\u0131r. Ancak alaca\u011f\u0131n kambiyo senedine ba\u011flanm\u0131\u015f olmas\u0131, ipotekli ta\u015f\u0131nmaz\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fi taraf\u0131ndan verilmi\u015f olmas\u0131 veya rehin tutar\u0131n\u0131n borcu kar\u015f\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 gibi kanuni istisnalar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 halinde alacakl\u0131 do\u011frudan genel haciz yolunu se\u00e7ebilmektedir.
\n\u015eekli \u015fartlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, takibin ge\u00e7erlili\u011fi yetkili ve g\u00f6revli icra dairesine usul\u00fcne uygun bir takip talebinin sunulmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130cra takibinde g\u00f6revli organ her halde icra dairesidir. Yetkili icra dairesi ise genel kural uyar\u0131nca bor\u00e7lunun takip tarihindeki yerle\u015fim yeri icra dairesidir. Yetki itiraz\u0131 bor\u00e7lu taraf\u0131ndan \u00f6deme emrine itiraz s\u00fcresi i\u00e7inde ileri s\u00fcr\u00fclmelidir; aksi takdirde yetkisiz icra dairesi yetkili hale gelir. Ayr\u0131ca takip talebini sunan alacakl\u0131 ile kendisine takip y\u00f6neltilen bor\u00e7lunun taraf ehliyetine ve takip ehliyetine sahip olmas\u0131 gerekmektedir. Takip \u015fartlar\u0131 aras\u0131nda yer alan bu ehliyet hususlar\u0131, takibin her a\u015famas\u0131nda icra m\u00fcd\u00fcr\u00fc ve mahkemece resen g\u00f6zetilmesi gereken kamu d\u00fczenine ili\u015fkin unsurlard\u0131r.
\nSonu\u00e7 olarak, genel haciz yoluyla takip, T\u00fcrk icra hukukunda alacaklar\u0131n tahsilinde pratik, h\u0131zl\u0131 ve son derece etkili bir hukuki kurumdur. Ancak bu takip mekanizmas\u0131n\u0131n hukuki sonu\u00e7 do\u011furabilmesi ve alacakl\u0131ya cebri icra yetkisi sa\u011flayabilmesi, kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen maddi ve \u015fekli \u015fartlar\u0131n eksiksiz bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Alaca\u011f\u0131n para veya teminat niteli\u011finde olmas\u0131, yabanc\u0131 para alacaklar\u0131nda kur \u00e7evriminin do\u011fru yap\u0131lmas\u0131, \u00f6nce rehne ba\u015fvurma zorunlulu\u011funa riayet edilmesi ve ehliyet ile yetki kurallar\u0131na uygun hareket edilmesi takibin s\u0131hhati a\u00e7\u0131s\u0131ndan elzemdir. Bu \u015fartlar\u0131n ihlal edilmesi durumunda bor\u00e7lunun itiraz\u0131 veya \u015fikayeti \u00fczerine takibin durmas\u0131 yahut tamamen iptal edilmesi g\u00fcndeme gelecektir. Dolay\u0131s\u0131yla genel haciz yoluyla takip m\u00fcessesesi, pozitif hukuk kurallar\u0131 ve yarg\u0131sal kararlar\u0131n \u00e7izdi\u011fi s\u0131n\u0131rlar \u00e7er\u00e7evesinde titizlikle uygulanmas\u0131 gereken bir usul hukuku alan\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00fcrk icra hukukunda alacakl\u0131lar\u0131n alacaklar\u0131na en h\u0131zl\u0131 ve etkin \u015fekilde kavu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan temel mekanizmalardan biri ilams\u0131z icra takibidir. Bu takip t\u00fcr\u00fcn\u00fcn en yayg\u0131n ve uygulama alan\u0131 en geni\u015f olan \u015fekli ise genel haciz yoluyla takiptir. Genel haciz yoluyla takip, bir mahkeme ilam\u0131na veya ilam niteli\u011finde bir belgeye ihtiya\u00e7 duyulmaks\u0131z\u0131n, alacakl\u0131n\u0131n do\u011frudan yetkili icra dairesine ba\u015fvurmas\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3054,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-3055","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-icra-hukuku"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3055","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3055"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3055\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3081,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3055\/revisions\/3081"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3054"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3055"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3055"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3055"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}