{"id":3006,"date":"2026-07-18T16:40:54","date_gmt":"2026-07-18T16:40:54","guid":{"rendered":"https:\/\/hukuk.name\/?p=3006"},"modified":"2026-07-19T21:01:44","modified_gmt":"2026-07-19T21:01:44","slug":"anayasa-mahkemesinin-cmk-226-ek-savunma-hakkina-iliskin-iptal-kararinin-degerlendirilmesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/2026\/07\/18\/anayasa-mahkemesinin-cmk-226-ek-savunma-hakkina-iliskin-iptal-kararinin-degerlendirilmesi\/","title":{"rendered":"Anayasa Mahkemesi\u2019nin CMK 226 Ek Savunma Hakk\u0131na \u0130li\u015fkin \u0130ptal Karar\u0131n\u0131n De\u011ferlendirilmesi"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Giri\u015f<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Anayasa Mahkemesi, 26 Mart 2026 tarihli ve&nbsp;<strong>E.2025\/18, K.2026\/66<\/strong>&nbsp;say\u0131l\u0131 karar\u0131yla, 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun (CMK) 226. maddesinin (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesini Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 bularak iptal etmi\u015ftir. Karar, ceza yarg\u0131lamas\u0131nda&nbsp;<strong>savunma hakk\u0131n\u0131n kapsam\u0131<\/strong>,&nbsp;<strong>adil yarg\u0131lanma ilkesi<\/strong>&nbsp;ve&nbsp;<strong>mahkemenin hukuki nitelendirme yetkisi<\/strong>&nbsp;bak\u0131m\u0131ndan son y\u0131llar\u0131n en dikkat \u00e7ekici anayasal denetim kararlar\u0131ndan biri olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Her ne kadar iptal edilen d\u00fczenleme tek bir c\u00fcmleden ibaret g\u00f6r\u00fcnse de, karar\u0131n etkisi yaln\u0131zca ilgili h\u00fck\u00fcmle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Anayasa Mahkemesi, bu karar\u0131yla ceza yarg\u0131lamas\u0131nda san\u0131\u011f\u0131n hangi su\u00e7 isnad\u0131yla yarg\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilme, buna g\u00f6re savunmas\u0131n\u0131 haz\u0131rlama ve mahkemenin hukuki de\u011ferlendirmesine kar\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerini sunabilme hakk\u0131n\u0131n, adil yarg\u0131lanman\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu bir kez daha ortaya koymu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>CMK 226 Maddesi Ne D\u00fczenlemektedir?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">14\/11\/2024 tarihli ve 7532 say\u0131l\u0131&nbsp;Noterlik Kanunu ile Baz\u0131 Kanunlarda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun\u2019un;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">16. maddesiyle 5271 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 226. maddesinin de\u011fi\u015ftirilen (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201c<em>(4) (De\u011fi\u015fik:14\/11\/2024-7532\/16<\/em>&nbsp;<em>md.<\/em><em>) Yukar\u0131daki f\u0131kralarda yaz\u0131l\u0131 bildirimler, san\u0131\u011fa ve varsa<\/em>&nbsp;<em>m\u00fcdafie<\/em>&nbsp;<em>yap\u0131l\u0131r.<\/em>&nbsp;<em>M\u00fcdafii<\/em>&nbsp;<em>san\u0131\u011fa tan\u0131nan haklardan onun gibi yararlan\u0131r.<\/em>&nbsp;<em><strong><u>San\u0131\u011f\u0131n dosyada var olan son adresine bildirim yap\u0131lamamas\u0131 veya bildirime ra\u011fmen duru\u015fmaya gelmemesi halinde<\/u><\/strong><\/em>&nbsp;<em><strong><u>m\u00fcdafie<\/u><\/strong><\/em>&nbsp;<em><strong><u>yap\u0131lan bildirimler yeterli kabul edilir.<\/u><\/strong><\/em>\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015feklindedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">CMK\u2019n\u0131n 226. maddesi, uygulamada<strong>&nbsp;\u201cek savunma hakk\u0131\u201d&nbsp;<\/strong>olarak bilinen kurumu d\u00fczenlemektedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ceza yarg\u0131lamas\u0131nda mahkeme, iddianamede g\u00f6sterilen hukuki nitelendirme ile ba\u011fl\u0131 de\u011fildir. Yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda elde edilen deliller \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda su\u00e7un hukuki niteli\u011finin de\u011fi\u015febilece\u011fi veya farkl\u0131 bir kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fcn uygulanabilece\u011fi sonucuna ula\u015fabilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ancak bu yetki s\u0131n\u0131rs\u0131z de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mahkeme, san\u0131\u011f\u0131n hukuki durumunu etkileyebilecek yeni bir de\u011ferlendirme yapacaksa, san\u0131\u011fa bu de\u011fi\u015fikli\u011fi a\u00e7\u0131klamak ve buna ili\u015fkin savunmas\u0131n\u0131 haz\u0131rlama imk\u00e2n\u0131 tan\u0131mak zorundad\u0131r. CMK\u2019n\u0131n 226. maddesi de bu g\u00fcvencenin kanuni dayana\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu d\u00fczenleme sayesinde san\u0131k, yarg\u0131lama sonunda hi\u00e7 beklemedi\u011fi farkl\u0131 bir su\u00e7 vasf\u0131yla mahk\u00fbm edilme riskiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131lmamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u0130ptal Edilen D\u00fczenleme Ne Getiriyordu?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130ptal edilen h\u00fck\u00fcm, baz\u0131 h\u00e2llerde mahkemenin ek savunma prosed\u00fcr\u00fcn\u00fc uygulamadan karar verebilmesine imk\u00e2n tan\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ba\u015fka bir ifadeyle, kanun koyucu belirli durumlarda hukuki nitelendirme de\u011fi\u015fikli\u011finin ek savunma verilmesini gerektirmeyece\u011fini kabul etmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Anayasa Mahkemesi ise bu istisnan\u0131n kapsam\u0131n\u0131n yeterince a\u00e7\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, uygulamada farkl\u0131 yorumlara yol a\u00e7abilece\u011fini ve \u00f6zellikle san\u0131\u011f\u0131n savunma hakk\u0131n\u0131 zay\u0131flatabilecek sonu\u00e7lar do\u011furabilece\u011fini de\u011ferlendirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Anayasa Mahkemesi Karar\u0131nda Hangi \u0130lkeleri \u00d6n Plana \u00c7\u0131kard\u0131?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kararda \u00f6ne \u00e7\u0131kan temel anayasal ilke,&nbsp;<strong>adil yarg\u0131lanma hakk\u0131<\/strong>d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Anayasa Mahkemesi, savunma hakk\u0131n\u0131n yaln\u0131zca duru\u015fmada s\u00f6z s\u00f6yleme imk\u00e2n\u0131ndan ibaret olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; ki\u015finin&nbsp;<strong>hangi fiilden<\/strong>,&nbsp;<strong>hangi hukuki de\u011ferlendirmeyle<\/strong>&nbsp;ve&nbsp;<strong>hangi yapt\u0131r\u0131m ihtimaliyle<\/strong>&nbsp;kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011funu bilmesini de i\u00e7erdi\u011fini vurgulam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mahkemeye g\u00f6re san\u0131k;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>kendisine y\u00f6neltilen su\u00e7lamay\u0131 a\u00e7\u0131k \u015fekilde \u00f6\u011frenebilmeli,<\/li>\n\n\n\n<li>hukuki nitelendirme de\u011fi\u015fti\u011finde bundan haberdar edilmeli,<\/li>\n\n\n\n<li>yeni hukuki duruma g\u00f6re delil sunabilmeli,<\/li>\n\n\n\n<li>gerekirse savunmas\u0131n\u0131 yeniden haz\u0131rlayabilmelidir.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aksi h\u00e2lde ki\u015fi, yarg\u0131lama sonunda daha \u00f6nce savunma yapma imk\u00e2n\u0131 bulamad\u0131\u011f\u0131 bir hukuki de\u011ferlendirmeye g\u00f6re mahk\u00fbm edilebilir. Bu ise adil yarg\u0131lanma hakk\u0131yla ba\u011fda\u015fmaz.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Ek Savunma Hakk\u0131 Neden Bu Kadar \u00d6nemlidir?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ceza muhakemesinde iddianame yaln\u0131zca olaylar\u0131 de\u011fil, olaylara ili\u015fkin hukuki de\u011ferlendirmeyi de i\u00e7erir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ancak yarg\u0131lama ilerledik\u00e7e mahkemenin olaylar\u0131 farkl\u0131 de\u011ferlendirmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u00d6rne\u011fin;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir ki\u015fi hakk\u0131nda&nbsp;<strong>basit yaralama<\/strong>&nbsp;su\u00e7undan dava a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olabilir. Yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan yeni deliller nedeniyle mahkeme, fiilin&nbsp;<strong>kasten \u00f6ld\u00fcrmeye te\u015febb\u00fcs<\/strong>&nbsp;niteli\u011finde oldu\u011fu kanaatine varabilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ya da iddianamede&nbsp;<strong>g\u00fcveni k\u00f6t\u00fcye kullanma<\/strong>&nbsp;su\u00e7u isnat edilirken, mahkeme fiilin&nbsp;<strong>doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k<\/strong>&nbsp;su\u00e7unu olu\u015fturdu\u011fu sonucuna ula\u015fabilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Benzer \u015fekilde;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>tehdit su\u00e7unun ya\u011fma su\u00e7una d\u00f6n\u00fc\u015fmesi,<\/li>\n\n\n\n<li>mala zarar verme su\u00e7unun genel g\u00fcvenli\u011fi tehlikeye sokma su\u00e7u kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmesi,<\/li>\n\n\n\n<li>taksirli su\u00e7tan kasten i\u015flenen su\u00e7a ili\u015fkin de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">gibi durumlar uygulamada kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilen \u00f6rneklerdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu gibi h\u00e2llerde san\u0131\u011f\u0131n yeni hukuki duruma ili\u015fkin a\u00e7\u0131klama yapabilmesi, yeni deliller sunabilmesi veya farkl\u0131 bir savunma stratejisi geli\u015ftirebilmesi i\u00e7in ek savunma hakk\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Karar\u0131n Ceza Yarg\u0131lamas\u0131na Muhtemel Etkileri<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130ptal karar\u0131, ceza yarg\u0131lamas\u0131nda savunma hakk\u0131n\u0131n daha g\u00fc\u00e7l\u00fc korunmas\u0131na y\u00f6nelik \u00f6nemli bir anayasal mesaj niteli\u011findedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6zellikle hukuki nitelendirme de\u011fi\u015fikliklerinde mahkemelerin savunma hakk\u0131na daha fazla \u00f6nem vermesi beklenmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu karar\u0131n;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>hukuki nitelendirme de\u011fi\u015fikliklerinin daha dikkatli de\u011ferlendirilmesine,<\/li>\n\n\n\n<li>san\u0131\u011f\u0131n bilgilendirilmesine ili\u015fkin usullerin daha titiz uygulanmas\u0131na,<\/li>\n\n\n\n<li>savunma hakk\u0131n\u0131n \u015feklen de\u011fil, fiilen kullan\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik yakla\u015f\u0131m\u0131n g\u00fc\u00e7lenmesine<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">katk\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bunun yan\u0131nda, kanun koyucunun yeni d\u00fczenleme yaparken Anayasa Mahkemesinin ortaya koydu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fctleri dikkate almas\u0131 gerekecektir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Karar\u0131n Hukuk Devleti \u0130lkesi Bak\u0131m\u0131ndan \u00d6nemi<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Karar yaln\u0131zca ek savunma hakk\u0131na ili\u015fkin de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayn\u0131 zamanda hukuk devletinin temel unsurlar\u0131 olan;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>hukuki g\u00fcvenlik,<\/li>\n\n\n\n<li>\u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik,<\/li>\n\n\n\n<li>silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi,<\/li>\n\n\n\n<li>\u00e7eli\u015fmeli yarg\u0131lama,<\/li>\n\n\n\n<li>savunma hakk\u0131n\u0131n etkin kullan\u0131lmas\u0131<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ilkelerinin de ceza muhakemesindeki \u00f6nemini ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Modern ceza muhakemesinde ama\u00e7 yaln\u0131zca maddi ger\u00e7e\u011fe ula\u015fmak de\u011fildir. Bu sonuca ula\u015f\u0131l\u0131rken bireyin temel haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 da en az maddi ger\u00e7e\u011fin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 kadar \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Anayasa Mahkemesi\u2019nin bu karar\u0131 da, usul kurallar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca teknik h\u00fck\u00fcmler olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan anayasal g\u00fcvenceler oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Sonu\u00e7<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Anayasa Mahkemesi\u2019nin&nbsp;<strong>E.2025\/18, K.2026\/66<\/strong>&nbsp;say\u0131l\u0131 karar\u0131, CMK\u2019n\u0131n 226. maddesinde yer alan ek savunma hakk\u0131na ili\u015fkin \u00f6nemli bir anayasal denetim karar\u0131d\u0131r. Mahkeme, hukuki nitelendirme de\u011fi\u015fikliklerinde san\u0131\u011f\u0131n etkili savunma yapabilmesini sa\u011flayan g\u00fcvencelerin zay\u0131flat\u0131lmas\u0131n\u0131n Anayasa ile ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Karar\u0131n en \u00f6nemli y\u00f6n\u00fc, savunma hakk\u0131n\u0131n yaln\u0131zca \u015fekli bir usul kural\u0131 olarak de\u011fil, adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n temel unsurlar\u0131ndan biri olarak de\u011ferlendirilmesidir. Bu yakla\u015f\u0131m, ceza yarg\u0131lamas\u0131nda san\u0131\u011f\u0131n yarg\u0131laman\u0131n her a\u015famas\u0131nda kendisine y\u00f6neltilen su\u00e7lamalar\u0131 a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde bilmesi ve bunlara kar\u015f\u0131 etkin \u015fekilde savunma yapabilmesi gerekti\u011fini bir kez daha ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde yap\u0131lacak yasal d\u00fczenlemenin, Anayasa Mahkemesi\u2019nin ortaya koydu\u011fu ilkeler do\u011frultusunda ek savunma hakk\u0131n\u0131 daha a\u00e7\u0131k, \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir ve g\u00fc\u00e7l\u00fc g\u00fcvencelerle d\u00fczenlemesi beklenmektedir. Bu y\u00f6n\u00fcyle karar, yaln\u0131zca belirli bir kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fcn iptali de\u011fil; ceza muhakemesinde adil yarg\u0131lanma g\u00fcvencelerinin geli\u015ftirilmesine y\u00f6nelik \u00f6nemli bir anayasal i\u00e7tihat niteli\u011fi ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Giri\u015f Anayasa Mahkemesi, 26 Mart 2026 tarihli ve&nbsp;E.2025\/18, K.2026\/66&nbsp;say\u0131l\u0131 karar\u0131yla, 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun (CMK) 226. maddesinin (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesini Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 bularak iptal etmi\u015ftir. Karar, ceza yarg\u0131lamas\u0131nda&nbsp;savunma hakk\u0131n\u0131n kapsam\u0131,&nbsp;adil yarg\u0131lanma ilkesi&nbsp;ve&nbsp;mahkemenin hukuki nitelendirme yetkisi&nbsp;bak\u0131m\u0131ndan son y\u0131llar\u0131n en dikkat \u00e7ekici anayasal denetim kararlar\u0131ndan biri olmu\u015ftur. Her ne kadar iptal edilen d\u00fczenleme tek [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":3009,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[431],"tags":[],"class_list":["post-3006","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukuk-name"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3006","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3006"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3006\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3007,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3006\/revisions\/3007"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3009"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3006"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3006"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3006"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}