I. Giri\u015f<\/p>\n\n\n\n
Ticari kira s\u00f6zle\u015fmelerinden kaynaklanan uyu\u015fmazl\u0131klarda g\u00f6revli ve yetkili mahkemenin belirlenmesi, uygulamada b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. \u00d6zellikle kira s\u00f6zle\u015fmesine \u201cyetki \u015fart\u0131\u201d veya \u201cyetki s\u00f6zle\u015fmesi\u201d konulmas\u0131 halinde hangi mahkemelerin yetkili olaca\u011f\u0131 hususu, hem 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu (\u201cHMK\u201d) h\u00fck\u00fcmleri hem de Yarg\u0131tay i\u00e7tihatlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n\n\n\n
Ticari kira ili\u015fkilerinde taraflar \u00e7o\u011funlukla tacir veya kamu t\u00fczel ki\u015fisi oldu\u011fundan, HMK m.17 kapsam\u0131nda yetki s\u00f6zle\u015fmesi yap\u0131labilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancak bu yetki s\u00f6zle\u015fmesinin m\u00fcnhas\u0131r yetki do\u011furup do\u011furmad\u0131\u011f\u0131, genel yetkili mahkemelerin ortadan kalk\u0131p kalkmad\u0131\u011f\u0131 ve ta\u015f\u0131nmaz\u0131n bulundu\u011fu yer mahkemesinin durumu uygulamada tart\u0131\u015fma konusu olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, ticari kira s\u00f6zle\u015fmelerinde yetki \u015fart\u0131n\u0131n hukuki niteli\u011fi, ge\u00e7erlilik ko\u015fullar\u0131 ve hangi mahkemelerin yetkili olaca\u011f\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u015fekilde incelenecektir.<\/p>\n\n\n\n
II. Yetki Kavram\u0131 ve Genel Yetki Kurallar\u0131<\/p>\n\n\n\n
Yetki, bir davan\u0131n hangi yer mahkemesinde g\u00f6r\u00fclece\u011fini belirleyen usul hukuku kurumudur. HMK\u2019da genel ve \u00f6zel yetki kurallar\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
1. Genel Yetkili Mahkeme
HMK m.6\u2019ya g\u00f6re: \u201cGenel yetkili mahkeme, daval\u0131 ger\u00e7ek veya t\u00fczel ki\u015finin davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihteki yerle\u015fim yeri mahkemesidir.\u201d
Buna g\u00f6re kira s\u00f6zle\u015fmesinden do\u011fan davalarda kural olarak daval\u0131n\u0131n yerle\u015fim yeri mahkemesi yetkilidir.<\/p>\n\n\n\n
2. S\u00f6zle\u015fmeden Do\u011fan Davalarda Yetki
HMK m.10 uyar\u0131nca: \u201cS\u00f6zle\u015fmeden do\u011fan davalar, s\u00f6zle\u015fmenin ifa edilece\u011fi yer mahkemesinde de a\u00e7\u0131labilir.\u201d
Kira s\u00f6zle\u015fmelerinde kira bedelinin \u00f6deme yeri, ta\u015f\u0131nmaz\u0131n bulundu\u011fu yer veya s\u00f6zle\u015fmede kararla\u015ft\u0131r\u0131lan ifa yeri \u00f6nem kazanabilir.<\/p>\n\n\n\n
3. Ta\u015f\u0131nmaz\u0131n Bulundu\u011fu Yer Mahkemesi
Kira s\u00f6zle\u015fmeleri ta\u015f\u0131nmaza ili\u015fkin olmakla birlikte, her kira uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 ta\u015f\u0131nmaz\u0131n ayn\u0131na ili\u015fkin dava niteli\u011finde de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n
HMK m.12\u2019de ta\u015f\u0131nmaz\u0131n ayn\u0131ndan do\u011fan davalarda kesin yetki d\u00fczenlenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re:
* Tapu iptali,
* Tescil,
* M\u00fclkiyet,
* \u0130rtifak,
* Ortakl\u0131\u011f\u0131n giderilmesi
gibi davalarda ta\u015f\u0131nmaz\u0131n bulundu\u011fu yer mahkemesi kesin yetkilidir.<\/p>\n\n\n\n
Ancak kira alaca\u011f\u0131, tahliye, cezai \u015fart, kira tespiti gibi davalar ta\u015f\u0131nmaz\u0131n ayn\u0131na ili\u015fkin say\u0131lmaz. Bu nedenle kesin yetki kural\u0131 uygulanmaz.<\/p>\n\n\n\n
III. Ticari \u0130\u015f Niteli\u011findeki Kira S\u00f6zle\u015fmelerinde Yetki S\u00f6zle\u015fmesi<\/p>\n\n\n\n
1. HMK m.17 D\u00fczenlemesi<\/p>\n\n\n\n
HMK m.17\u2019ye g\u00f6re: \u201cTacirler veya kamu t\u00fczel ki\u015fileri, aralar\u0131nda do\u011fmu\u015f veya do\u011fabilecek bir uyu\u015fmazl\u0131k hakk\u0131nda bir veya birden fazla mahkemeyi s\u00f6zle\u015fmeyle yetkili k\u0131labilirler.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Bu h\u00fck\u00fcm gere\u011fince:
* Her iki taraf\u0131n da tacir olmas\u0131,
* Yahut taraflardan birinin kamu t\u00fczel ki\u015fisi olmas\u0131,
halinde yetki s\u00f6zle\u015fmesi yap\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6rne\u011fin:
* AVM kira s\u00f6zle\u015fmeleri,
* \u0130\u015fyeri kira s\u00f6zle\u015fmeleri,
* Fabrika\/depo kiralar\u0131,
* \u015eirketler aras\u0131ndaki ticari kiralamalar
kapsam\u0131nda yetki \u015fart\u0131 ge\u00e7erli kabul edilir.<\/p>\n\n\n\n
2. Yetki \u015eart\u0131n\u0131n Ge\u00e7erlilik \u015eartlar\u0131
Yetki s\u00f6zle\u015fmesinin ge\u00e7erli olabilmesi i\u00e7in:<\/p>\n\n\n\n
a) Yaz\u0131l\u0131 Olmas\u0131
Yetki \u015fart\u0131 a\u00e7\u0131k ve yaz\u0131l\u0131 olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
b) Belirli veya Belirlenebilir Mahkeme \u0130\u00e7ermesi
\u00d6rne\u011fin:
* \u201c\u0130stanbul Anadolu Mahkemeleri yetkilidir.\u201d
* \u201cAnkara Mahkemeleri ve \u0130cra Daireleri yetkilidir.\u201d
\u015feklindeki kay\u0131tlar ge\u00e7erlidir.<\/p>\n\n\n\n
Buna kar\u015f\u0131l\u0131k:
* \u201cUygun g\u00f6r\u00fclecek mahkemeler\u201d
* \u201cYetkili mahkemeler\u201d
gibi belirsiz kay\u0131tlar ge\u00e7ersiz say\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n
c) Taraflar\u0131n Tacir Olmas\u0131
HMK m.17 gere\u011fince tacir olmayan ger\u00e7ek ki\u015filerle yap\u0131lan kira s\u00f6zle\u015fmelerinde yetki \u015fart\u0131 \u00e7o\u011fu durumda ge\u00e7ersiz olur.
Bu nedenle konut kiralar\u0131nda yer alan yetki kay\u0131tlar\u0131n\u0131n \u00f6nemli b\u00f6l\u00fcm\u00fc ge\u00e7ersiz kabul edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n
IV. Yetki S\u00f6zle\u015fmesi Bulunmas\u0131 Halinde Yetkili Mahkemeler
1. Genel Kural: Kararla\u015ft\u0131r\u0131lan Mahkeme Yetkilidir<\/p>\n\n\n\n
Taraflar ge\u00e7erli bir yetki s\u00f6zle\u015fmesi yapm\u0131\u015fsa, s\u00f6zle\u015fmede belirtilen yer mahkemesi yetkili hale gelir. \u00d6rne\u011fin:
\u201c\u0130\u015fbu s\u00f6zle\u015fmeden do\u011fan uyu\u015fmazl\u0131klarda \u0130stanbul Anadolu Mahkemeleri ve \u0130cra Daireleri yetkilidir.\u201d
\u015feklindeki bir kay\u0131t mevcutsa, dava \u0130stanbul Anadolu mahkemelerinde a\u00e7\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n
2. M\u00fcnhas\u0131r Yetki Sorunu
As\u0131l tart\u0131\u015fma, yetki \u015fart\u0131n\u0131n yaln\u0131zca se\u00e7ilen mahkemeyi mi yetkili k\u0131ld\u0131\u011f\u0131, yoksa di\u011fer genel yetkili mahkemeleri ortadan kald\u0131r\u0131p kald\u0131rmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
HMK m.17\u2019nin ikinci c\u00fcmlesi \u00f6nemlidir:
\u201cTaraflarca aksi kararla\u015ft\u0131r\u0131lmad\u0131k\u00e7a dava sadece s\u00f6zle\u015fmeyle belirlenen bu mahkemelerde a\u00e7\u0131l\u0131r.\u201d
Bu nedenle:
a) M\u00fcnhas\u0131r Yetki Varsa
S\u00f6zle\u015fmede:
* \u201cSadece\u201d
* \u201cM\u00fcnhas\u0131ran\u201d
* \u201cYaln\u0131zca\u201d
ifadeleri varsa veya h\u00fckm\u00fcn i\u00e7eri\u011finden a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131labiliyorsa, yaln\u0131zca belirlenen mahkeme yetkili olur.
\u00d6rnek:
\u201c\u0130\u015fbu s\u00f6zle\u015fmeden do\u011fan uyu\u015fmazl\u0131klarda m\u00fcnhas\u0131ran Ankara Bat\u0131 Mahkemeleri yetkilidir.\u201d
Bu durumda ba\u015fka yerde dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 halinde yetki itiraz\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n
b) M\u00fcnhas\u0131r Yetki Yoksa
S\u00f6zle\u015fmede yaln\u0131zca:
\u201c\u0130stanbul Mahkemeleri yetkilidir.\u201d
denilmi\u015fse, Yarg\u0131tay uygulamas\u0131nda \u00e7o\u011funlukla bunun ek yetki verdi\u011fi, genel yetkili mahkemeleri tamamen kald\u0131rmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde de\u011ferlendirmeler bulunmaktad\u0131r.
Dolay\u0131s\u0131yla:
* Daval\u0131n\u0131n yerle\u015fim yeri,
* \u0130fa yeri,
* S\u00f6zle\u015fmeyle belirlenen yer
mahkemeleri birlikte yetkili kabul edilebilir.
Ancak uygulamada farkl\u0131 daire kararlar\u0131 bulunabildi\u011finden, s\u00f6zle\u015fmeye \u201cm\u00fcnhas\u0131ran\u201d ibaresinin eklenmesi \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
V. Ta\u015f\u0131nmaz\u0131n Bulundu\u011fu Yer Mahkemesinin Durumu<\/p>\n\n\n\n
Ticari kira s\u00f6zle\u015fmelerinde en \u00f6nemli meselelerden biri de ta\u015f\u0131nmaz\u0131n bulundu\u011fu yer mahkemesinin zorunlu yetkili olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
1. Tahliye Davalar\u0131
Tahliye davalar\u0131 ta\u015f\u0131nmaz\u0131n ayn\u0131na ili\u015fkin dava de\u011fildir. Bu nedenle kesin yetki s\u00f6z konusu olmaz.<\/p>\n\n\n\n
2. Kira Alaca\u011f\u0131 Davalar\u0131
Kira alaca\u011f\u0131 tamamen \u015fahsi hakka dayal\u0131d\u0131r. Bu nedenle:
* Yetki s\u00f6zle\u015fmesi ge\u00e7erlidir,
Ta\u015f\u0131nmaz\u0131n bulundu\u011fu yer mahkemesi zorunlu yetkili de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n
3. Kira Tespit Davalar\u0131
Kira tespit davalar\u0131nda da kesin yetki bulunmamaktad\u0131r. Bu nedenle yetki \u015fart\u0131 ge\u00e7erli olabilir.
Ancak uygulamada ta\u015f\u0131nmaz\u0131n bulundu\u011fu yer mahkemesinde dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 daha yayg\u0131n g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n
VII. Sonu\u00e7
Ticari kira s\u00f6zle\u015fmelerinde taraflar\u0131n tacir olmas\u0131 halinde HMK m.17 kapsam\u0131nda yetki s\u00f6zle\u015fmesi yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu durumda s\u00f6zle\u015fmede belirlenen yer mahkemesi yetkili hale gelir.
Ancak:
* Uyu\u015fmazl\u0131k ta\u015f\u0131nmaz\u0131n ayn\u0131na ili\u015fkin de\u011filse kesin yetki s\u00f6z konusu olmaz.
* Yetki \u015fart\u0131n\u0131n m\u00fcnhas\u0131r olup olmad\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131ca de\u011ferlendirilmelidir.
* \u201cM\u00fcnhas\u0131ran\u201d, \u201cyaln\u0131zca\u201d, \u201csadece\u201d gibi ifadeler varsa di\u011fer mahkemelerin yetkisi kald\u0131r\u0131labilir.
* B\u00f6yle bir a\u00e7\u0131kl\u0131k yoksa genel yetkili mahkemeler de yetkisini s\u00fcrd\u00fcrebilir.<\/p>\n\n\n\n
Bu nedenle uygulamada teredd\u00fct ya\u015fanmamas\u0131 ad\u0131na ticari kira s\u00f6zle\u015fmelerindeki yetki kay\u0131tlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k, net ve m\u00fcnhas\u0131r yetki iradesini ortaya koyacak \u015fekilde d\u00fczenlenmesi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Not: Bu makale \u015fahsi g\u00f6r\u00fc\u015fler i\u00e7ermekte olup, ara\u015ft\u0131rma ve uygulama y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ilgilinin \/ okuyucunun kendisindedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
I. Giri\u015f Ticari kira s\u00f6zle\u015fmelerinden kaynaklanan uyu\u015fmazl\u0131klarda g\u00f6revli ve yetkili mahkemenin belirlenmesi, uygulamada b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. \u00d6zellikle kira s\u00f6zle\u015fmesine \u201cyetki \u015fart\u0131\u201d veya \u201cyetki s\u00f6zle\u015fmesi\u201d konulmas\u0131 halinde hangi mahkemelerin yetkili olaca\u011f\u0131 hususu, hem 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu (\u201cHMK\u201d) h\u00fck\u00fcmleri hem de Yarg\u0131tay i\u00e7tihatlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirilmelidir. Ticari kira ili\u015fkilerinde taraflar \u00e7o\u011funlukla tacir veya kamu t\u00fczel ki\u015fisi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1996,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-2593","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger-davalar-ve-emsal-kararlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2593","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2593"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2593\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2594,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2593\/revisions\/2594"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1996"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2593"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2593"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2593"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}