Ticari hayat\u0131n en \u00f6nemli \u00f6deme ara\u00e7lar\u0131ndan biri olan kambiyo senetleri, alacaklar\u0131n g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ve h\u0131zl\u0131 tahsil edilmesi bak\u0131m\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bono, poli\u00e7e ve \u00e7ekten olu\u015fan kambiyo senetleri, T\u00fcrk Ticaret Kanunu ile \u0130cra ve \u0130flas Kanunu kapsam\u0131nda \u00f6zel h\u00fck\u00fcmlere tabi tutulmu\u015ftur. \u00d6zellikle kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc takip yollar\u0131 sayesinde alacakl\u0131lar, genel haciz yoluna k\u0131yasla daha h\u0131zl\u0131 ve etkili tahsil imk\u00e2n\u0131na sahip olmaktad\u0131r.
Ancak kambiyo senedine dayal\u0131 takiplerde \u015fekil \u015fartlar\u0131, zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcreleri ve imza incelemeleri gibi bir\u00e7ok teknik ayr\u0131nt\u0131 bulundu\u011fundan uygulamada dikkat edilmesi gereken \u00f6nemli hususlar ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.
Kambiyo Senedi Kavram\u0131
T\u00fcrk Ticaret Kanunu\u2019nda kambiyo senetleri; poli\u00e7e, bono ve \u00e7ek olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bu senetler k\u0131ymetli evrak niteli\u011finde olup, alaca\u011f\u0131n senede ba\u011fl\u0131 \u015fekilde ileri s\u00fcr\u00fclmesini sa\u011flar.
T\u00fcrk Ticaret Kanunu\u2019nun 645. maddesinde k\u0131ymetli evrak \u015fu \u015fekilde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r:
\u201cK\u0131ymetli evrak \u00f6yle senetlerdir ki, bunlarda m\u00fcndemi\u00e7 olan hak, senetten ayr\u0131 olarak ileri s\u00fcr\u00fclemedi\u011fi gibi ba\u015fkalar\u0131na da devredilemez.\u201d
Bu nedenle kambiyo senetlerinde alacak hakk\u0131 do\u011frudan senet \u00fczerinde yer almakta ve senet olmaks\u0131z\u0131n hakk\u0131n ileri s\u00fcr\u00fclmesi m\u00fcmk\u00fcn olmamaktad\u0131r.
Kambiyo Senetlerinin \u015eekil \u015eartlar\u0131
Kambiyo senetlerinin ge\u00e7erli kabul edilebilmesi i\u00e7in kanunda belirtilen zorunlu unsurlar\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131 gerekir. \u00d6zellikle bonolar bak\u0131m\u0131ndan T\u00fcrk Ticaret Kanunu\u2019nun 776. maddesi \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.
Maddeye g\u00f6re bonoda bulunmas\u0131 gereken zorunlu unsurlar \u015funlard\u0131r:
\u201cBono\u201d veya \u201cemre muharrer senet\u201d ibaresi,
Kay\u0131ts\u0131z ve \u015farts\u0131z belirli bir bedeli \u00f6deme vaadi,
Vade,
\u00d6deme yeri,
Lehtar,
D\u00fczenlenme tarihi ve yeri,
D\u00fczenleyenin imzas\u0131.
Bu unsurlardan birinin eksik olmas\u0131 h\u00e2linde senedin kambiyo senedi niteli\u011fi tart\u0131\u015fmal\u0131 h\u00e2le gelebilir. Uygulamada en s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sorunlardan biri imza eksikli\u011fi veya senet \u00fczerindeki tahrifat iddialar\u0131d\u0131r.
Kambiyo Senetlerine \u00d6zg\u00fc Haciz Yolu
Kambiyo senetlerinden do\u011fan alacaklar bak\u0131m\u0131ndan alacakl\u0131ya \u00f6zel takip imk\u00e2n\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130cra ve \u0130flas Kanunu\u2019nun 167. maddesi \u015fu h\u00fckm\u00fc i\u00e7ermektedir:
\u201cAlaca\u011f\u0131 \u00e7ek, poli\u00e7e veya emre muharrer senede m\u00fcstenit olan alacakl\u0131, alacak rehinle temin edilmi\u015f olsa bile bu bap h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re takip yapabilir.\u201d
Bu takip yolu, genel haciz yoluna g\u00f6re daha h\u0131zl\u0131 i\u015flemektedir. Bor\u00e7luya \u00f6deme emri g\u00f6nderilmekte ve s\u0131n\u0131rl\u0131 itiraz sebepleri kabul edilmektedir. \u00d6zellikle borca itiraz s\u00fcresinin k\u0131sa olmas\u0131 nedeniyle kambiyo takipleri alacakl\u0131 bak\u0131m\u0131ndan etkili bir tahsil y\u00f6ntemi olu\u015fturmaktad\u0131r.
\u0130mzaya \u0130tiraz ve Borca \u0130tiraz
Kambiyo senetlerine dayal\u0131 takiplerde bor\u00e7lunun en s\u0131k ba\u015fvurdu\u011fu y\u00f6ntemlerden biri imzaya itirazd\u0131r. Bor\u00e7lu, senetteki imzan\u0131n kendisine ait olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrebilir.
\u0130cra ve \u0130flas Kanunu\u2019nun 170. maddesine g\u00f6re bor\u00e7lu, imzaya itiraz\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k \u015fekilde bildirmek zorundad\u0131r. Aksi h\u00e2lde imza ikrar edilmi\u015f say\u0131labilir.
Uygulamada mahkemeler \u00e7o\u011fu zaman bilirki\u015fi incelemesi yapt\u0131rmakta ve imzan\u0131n aidiyetini grafolojik inceleme yoluyla tespit etmektedir.
Borca itiraz bak\u0131m\u0131ndan ise bor\u00e7lu;
Senedin bedelsiz oldu\u011funu,
Borcun \u00f6dendi\u011fini,
Zamana\u015f\u0131m\u0131na u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131
ileri s\u00fcrebilmektedir. Ancak kambiyo senetleri soyut bor\u00e7 ikrar\u0131 niteli\u011finde oldu\u011fundan bor\u00e7lunun savunma alan\u0131 genel alacak ili\u015fkilerine k\u0131yasla daha s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r.
Zamana\u015f\u0131m\u0131 S\u00fcreleri
Kambiyo senetlerinde zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcreleri b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. T\u00fcrk Ticaret Kanunu farkl\u0131 senet t\u00fcrleri i\u00e7in ayr\u0131 s\u00fcreler \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.
Bonolarda d\u00fczenleyen aleyhine ba\u015fvuru hakk\u0131, vade tarihinden itibaren \u00fc\u00e7 y\u0131l i\u00e7erisinde zamana\u015f\u0131m\u0131na u\u011framaktad\u0131r.
\u00c7eklerde ise ibraz s\u00fcreleri ayr\u0131ca \u00f6nem ta\u015f\u0131r. S\u00fcresinde bankaya ibraz edilmeyen \u00e7ekler bak\u0131m\u0131ndan baz\u0131 hukuki sonu\u00e7lar do\u011fabilmektedir.
Uygulamada \u00f6zellikle eski tarihli senetler bak\u0131m\u0131ndan zamana\u015f\u0131m\u0131 savunmas\u0131 s\u0131k\u00e7a g\u00fcndeme gelmektedir. Bu nedenle takip \u00f6ncesinde s\u00fcrelerin dikkatle hesaplanmas\u0131 gerekir.
\u00c7ekte Kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131zl\u0131k Sorunu
\u00c7ekler uygulamada en s\u0131k kullan\u0131lan kambiyo senetlerinden biridir. Ancak kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z \u00e7ek d\u00fczenlenmesi ticari hayatta \u00f6nemli sorunlara yol a\u00e7maktad\u0131r.
5941 say\u0131l\u0131 \u00c7ek Kanunu\u2019nun 5. maddesine g\u00f6re:
\u201c\u00dczerinde yaz\u0131l\u0131 bulunan d\u00fczenleme tarihine g\u00f6re kanuni ibraz s\u00fcresi i\u00e7inde ibraz\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131zd\u0131r i\u015flemi yap\u0131lmas\u0131na sebebiyet veren ki\u015fi hakk\u0131nda adli para cezas\u0131na h\u00fckmolunur.\u201d
Kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z \u00e7ek d\u00fczenlenmesi h\u00e2linde \u00e7ek hesab\u0131 a\u00e7ma yasa\u011f\u0131 ve \u00e7e\u015fitli adli yapt\u0131r\u0131mlar g\u00fcndeme gelebilmektedir.
Bu nedenle \u00e7ek tahsilat\u0131nda ibraz s\u00fcreleri, banka kay\u0131tlar\u0131 ve kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z i\u015flemine ili\u015fkin belgeler dikkatle takip edilmelidir.
Yetki ve Takip Usul\u00fc
Kambiyo senetlerine dayal\u0131 takiplerde yetkili icra dairesinin do\u011fru belirlenmesi \u00f6nemlidir. Genel olarak \u00f6deme yeri icra dairesi yetkili kabul edilmektedir. Ancak senette ayr\u0131ca yetki kayd\u0131 bulunmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.
Takip ba\u015flat\u0131l\u0131rken senedin asl\u0131n\u0131n icra dosyas\u0131na sunulmas\u0131 gerekir. Fotokopi \u00fczerinden kambiyo takibi yap\u0131lamamaktad\u0131r.
Ayr\u0131ca takip talebinde senedin niteli\u011finin do\u011fru belirtilmesi ve faiz hesab\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k \u015fekilde g\u00f6sterilmesi \u00f6nemlidir. Aksi h\u00e2lde takip i\u015flemleri iptal edilebilir.
Sonu\u00e7
Kambiyo senetleri ticari ya\u015famda alacaklar\u0131n g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli i\u015flev g\u00f6rmektedir. \u00d6zellikle kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc haciz yolu sayesinde alacakl\u0131lar daha h\u0131zl\u0131 tahsil imk\u00e2n\u0131na sahip olmaktad\u0131r.
Ancak bu takiplerde \u015fekil \u015fartlar\u0131, zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcreleri, imza incelemeleri ve usul kurallar\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Senet \u00fczerindeki eksiklikler veya takip prosed\u00fcr\u00fcndeki hatalar, alaca\u011f\u0131n tahsilini zorla\u015ft\u0131rabilmektedir.
Bu nedenle kambiyo senedine dayal\u0131 takiplerde hem T\u00fcrk Ticaret Kanunu hem de \u0130cra ve \u0130flas Kanunu h\u00fck\u00fcmlerinin dikkatle de\u011ferlendirilmesi gerekmektedir. \u00d6zellikle uygulamadaki teknik ayr\u0131nt\u0131lar nedeniyle s\u00fcrecin uzman deste\u011fiyle y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi, hak kay\u0131plar\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ticari hayat\u0131n en \u00f6nemli \u00f6deme ara\u00e7lar\u0131ndan biri olan kambiyo senetleri, alacaklar\u0131n g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ve h\u0131zl\u0131 tahsil edilmesi bak\u0131m\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bono, poli\u00e7e ve \u00e7ekten olu\u015fan kambiyo senetleri, T\u00fcrk Ticaret Kanunu ile \u0130cra ve \u0130flas Kanunu kapsam\u0131nda \u00f6zel h\u00fck\u00fcmlere tabi tutulmu\u015ftur. \u00d6zellikle kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc takip yollar\u0131 sayesinde alacakl\u0131lar, genel haciz yoluna k\u0131yasla daha […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1806,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-2587","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-icra-hukuku"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2587","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2587"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2587\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2588,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2587\/revisions\/2588"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1806"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2587"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2587"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukuk.name\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2587"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}